'Twelfth Night'

30/12/09

Fyddai’n falch iawn o weld yr RSC yn ymweld â theatrau Llundain o bryd i’w gilydd, gan ei fod yn esgus perffaith dros beidio gorfod teithio draw i Stratford i weld y gwaith! Bûm i’n hynod o ffodus i weld pob perfformiad hyd yma, ac fel un na gafodd y cyfle i astudio fawr o waith y bnr Shakespeare yn yr ysgol, mae’n anrhydedd cael y cyfle i’w gweld ar lwyfan, a hynny gan y cwmni gorau posib.

‘Twelfth Night’ yw’r cynhyrchiad diweddara i gyrraedd y Duke of York ar St Martin’s Lane yn y ddinas, ac er mod i braidd yn gynnar, cyn y nos Ystwyll, roedd setlo i’m sedd wedi’r Nadolig yn anrheg werthfawr.

Wrth aros am i’r hwyrddyfodiaid gyrraedd eu seddi, cawsom ein diddanu gan y cerddorion o lys y Dug Orsino, cyn i’r Dug ei hun (Jo Stone-Fewings) gyflwyno un o agorawdau enwoga’r bardd : “If music be the food of love, play on; give me excess of it, that, surfeiting, the appetite may sicken, and so die”. A dyna gyflwyno cyfyng gyngor y Dug yn syth, yr angen am gariad, a chariad yr iarlles gyfoethog ‘Olivia’ (Alexandra Gilbreath) yn benodol. Buan iawn cawn ein cyflwyno i isblot y ddrama, wrth i’r ferch brydferth ‘Viola’ (Nancy Carroll), sydd wedi’i hachub o donnau’r môr ger Illyria, wedi llongddrylliad, geisio gwaith yn llys y Dug Orsino, ond wedi’i gwisgo fel llanc, a’r llys enw ‘Cesario’. Wedi derbyn y llanc i’w lys, mae’r Dug yn ceisio cymorth y llanc i ennill calon yr Iarlles, a dyma gychwyn y stori gymhleth o gamddealltwriaeth carwriaethol rhwng y cymeriadau.

I ganol y cyffro, ac i ychwanegu haenau pellach o gomedi a chamddealltwriaeth, y daw ‘Malvolio’ (Richard Wilson), stiward yr Iarlles, sy’n casáu aelodau eraill y llys fel ei hewyrth ‘ Sir Toby Belch’ (Richard McCabe), ei gyfaill ‘Sir Andrew Aguecheek’ (James Fleet) a’r cellweiriwr ‘ Feste’(Miltos Yerolemou). Dyma’r tri dihiryn doniol, sydd ar y cyd â ‘Maria’ (Pamela Nomvete) yn cynllwynio cwymp ‘Malvolio’ sy’n peri iddo wneud ffŵl o’i hun o flaen yr Iarlles, ac sy’n gyfrifol am ei anfon i’r carchar.

Gydag ymddangosiad ‘Sebastian’ (Sam Alexander) brawd ‘Viola’, sydd hefyd wedi’i achub o donnau’r môr, yn ddiarwybod i’w chwaer, mae’r camddeall yn cyrraedd yr uchafbwynt, cyn i’r cyfan gael ei egluro yn ôl gallu barddonol, meistrolgar Shakespeare.

Mae’r ddrama yma yn brawf pendant o allu Shakespeare i greu strwythur cryf, a chyflwyno haen ar ôl haen o stori a chamddealltwriaeth, mewn gwisg o gomedi geiriol a gweledol. Efallai nad oes yma stori cyn gryfed â ‘Macbeth’ neu ‘Midsummer Night’s Dream’, ond mae’r gallu i’w weld yn amlwg.

Richard Wilson, y dyn blin, hirwynebog unigryw o’r gyfres ‘One foot in the grave’ yw’r ‘Malvolio’ druan sy’n cael ei dwyllo, ac er mai ef yw wyneb y cynhyrchiad ar flaen pob poster, nid ef yw seren y sioe o bell ffordd. Cafwyd perfformiadau caboledig tu hwnt gan y cellweiriwr clyfar Miltos Yerolemou, a Nancy Carroll fel ‘Viola’ ac Alexandra Gillbreath fel yr Iarlles.

Gosodwyd y cyfan ar set foethus, gyfoes Robert Jones, oedd trwy ddawn goleuo Tim Mitchell, yn troi o lys i lys, i’r traeth a’r ardd heb ddim ffwdan, ac yn sicrhau fod cynhyrchiad Gregory Doran yn llifo’n rhwydd trwy’r holl gamddeall doniol.

Cynhyrchiad cofiadwy unwaith eto o lys yr RSC, a braf gweld cymaint o Gymry yn cael y cyfle i hogi arfau ar allu, profiad a disgyblaeth ragorol y cwmni.

Mwy o fanylion drwy ymweld â www.rsc.org.uk

'Messiah'

29/11/09

Mi wn fod y Nadolig yn agosáu pan glywaf alawon cofiadwy Handel o’i gampwaith clasurol ‘Messiah’. Pan glywais fod yr ENO am wneud opera o’r campwaith clasurol, allwn i’m aros am y briodas gynhyrfus rhwng y lleisiau a’r llwyfan.

Deborah Warner gafodd ei dewis i gyfarwyddo’r gwaith, a hynny wedi cyd-weithio llwyddiannus ar ‘St John Passion’ gan Bach yn 2000. Mae’r ENO hefyd wedi llwyfanu ‘Requiem’ Verdi yn y gorffennol, felly doedd dim dewis arall ond mynd i’r afael â’r ‘Messiah’ y Nadolig hwn.

Cyfaddefodd Warner nad oedd hi’n gyfarwydd o gwbl â’r gwaith cyn cychwyn arni, ac felly roedd hi’n llawer haws delio gyda’r gerddoriaeth o’r newydd, gan geisio cyrraedd diffiniad newydd a chyfoes ohoni. A dyma a gafwyd, wrth i’r ‘ddrama’ ar y llwyfan ddilyn naws y gwreiddiol drwy rannu’n dair thema wahanol; y disgwyl am Achubwr a’r Geni , y Gwyrthiau a’r Genadwri ac yna’r Aberth pennaf, a’r Gobaith am fywyd tragwyddol.

Nifer o olygfeydd i gyfleu’r themâu perthnasol a gafwyd ar y llwyfan, i gyfeiliant y gerddorfa a chorws yr ENO, gyda’r unawdwyr - Catherine Wyn-Rogers, John Mark Ainsley, Brindley Sherratt a Sophie Bevan, yn canu’r Geiriau Sanctaidd, i gyd-fynd â’r golygfeydd cyfoes. Roedd yr act gyntaf yn hynod o drawiadol, wrth i’r cwmni cyfan, mewn gwahanol olygfeydd, ‘ddisgwyl’ am gyfaill, cymar, teulu, meddyg, waith, tyrfa, rhieni, yn ôl y galw. Mae’r cyfan yn cael ei ganoli mewn Eglwys wrth i’r Offeiriad ddatgan, ‘Comfort ye’, wrth aros am ei dyrfa.

Plethiad o ddelweddau trawiadol o’r Meseia mwy traddodiadol a gafwyd yn yr ail act, wrth i’r digwydd canolbwyntio ar y gefnlen o luniau, gyda’r un mwyaf cofiadwy yn blethiad o wynebau o bob Oes, wrth i ddegau droi’n gannoedd, yn filoedd ac yn filiynau.

Deffro’r meirw oedd thema’r drydedd act, yn nhraddodiad yr Atgyfodiad, ac o gychwyn gyda chlaf yn ei gwely mewn ysbyty, yn derbyn morffin, hyd y diwedd wrth i’r llwyfan cyfan lenwi gyda chyrff ar welyau tryloyw godi o’u gorwedd, a throi at ogoniant y Machlud ar y sgrin enfawr o’u blaen.

Roedd y diweddglo yn emosiynol, yn gofiadwy ac yn ddigon i atgyfnerthu’r amheuwr cryfaf, bod gobaith i bawb. Ond nid dyna fwriad Warner, ond yn hytrach i gyfleu cryfder y gerddoriaeth gan adael i’r gynulleidfa geisio’u dehongliad ei hun.

Does 'na’m dwywaith fod ymweliad â’r Coliseum yn ddigwyddiad o bwys, ac yn atgof i’w drysori. O’r goleuo, i’r setiau, i’r sain a’r gerddoriaeth, dyma’r gorau ar waith, a braint oedd cael bod yno.

'An Inspector Calls'

01/11/09

Rhyfedd o fyd! Mater o amser yn unig oedd hi cyn imi ddechrau derbyn gwahoddiadau i weld cynyrchiadau newydd o ddramâu a welais flynyddoedd ynghynt! Tair blynedd yn union yn ôl, cofio gyrru draw i Theatr Clwyd i weld cynhyrchiad o ddrama enwog J B Priestly, ‘An Inspector Calls’. Bellach, mae’r un ddrama yn ôl ar lwyfannau Llundain, ond y tro hwn o dan gyfarwyddyd medrus Stephen Daldry, a gyfarwyddodd y fersiwn yma o’r ddrama nôl ym 1989. Roed y cynhyrchiad yn llwyddiant ysgubol, a gweledigaeth a dawn Daldry i’w weld yn amlwg.

Yn y ddrama wreiddiol, mae’r olygfa gyntaf wedi’i gosod yn lolfa’r teulu Birling, wedi pryd o fwyd i ddathlu dyweddïad eu merch Sheila â’r gŵr golygus Gerald Croft. Mae’n olygfa eitha hir, tua 15 munud neu fwy, cyn y daw ymwelydd i’w plith, Inspector Goole, sy’n dechrau codi cwestiynau dyrys am farwolaeth merch ifanc. Wrth i’r Inspector holi’r teulu o un-i-un, daw hi’n amlwg bod sawl dirgelwch yn cuddio o dan y parchusrwydd, fydd yn chwalu’r uned deuluol am byth.

Gogoniant cynhyrchiad Daldry yw troi’r olygfa gyntaf wyneb i waered. Yn hytrach na dilyn hanes y teulu, mae’n dewis i gychwyn gyda’r dieithryn tu fas. Wrth i’r llen godi ar gafod o law sy’n disgyn yn drwm ar blasty moethus y teulu, mae’r sylw i gyd ar yr Inspector sydd tu fas, tra bod y teulu oddi mewn (yn guddiedig) yn rhaffu trwy’r dialog. Campwaith yn wir. O un i un, mae’r ddialog a’r tŷ yn agor i gynnwys yr Inspector, a buan iawn y daw’r cymeriadau allan o’r tŷ dol o gartref saff, i wynebu cwestiynu treiddgar y dieithryn.

Roedd portread Nicholas Woodeson fel yr Inspector yn rhagorol, ac yn rhan o lwyddiant a fy mwynhad o’r clasur hwn, ar ei newydd wedd. Lluoswyd fy mwynhad yn yr ail ran wrth i’r tŷ cyfan godi a chwalu, yn union fel y teulu oddi allan, wrth i gyfrinachau’r gorffennol chwalu popeth. Roedd hyd yn oed y diwedd y ddrama yn destun trafod am oriau lawer, wrth i dyrfa o ddieithriad ymgasglu fel tystion, neu ysbrydion, i geisio cyfiawnder.

Dyma enghraifft berffaith o bwysigrwydd gweledigaeth y cyfarwyddwr, a’r ddawn i droi drama glasurol ar ei phen, a rhoi dwyawr o fwynhad pur i unrhyw gynulleidfa.

Mwy yma : www.aninspectorcalls.com

'The Rise and Fall of Little Voice'

21/10/09
Dwi’m yn cofio’n iawn lle, pryd na pwy â’m cyflwynodd i i’r ffilm ‘Little Voice’ o stabal gyfoethog ffilmiau Working Title. Yr hyn allai fyth anghofio yw’r effaith gafodd y ffilm honno arnai, gan beri imi syrthio mewn cariad efo’r stori, a sicrhau lle breintiedig i’r ddwy brif actores, Brenda Blethyn fel y teigr o fam a’i merch dawel, eiddil Jane Horrocks, ar ben fy rhestr ddethol o hoff actorion. Wedi gwylio’r ffilm ddegau o weithiau, a darllen y ddrama wreiddiol gan Jim Cartwright a’i theitl llawn ‘The Rise and Fall of Little Voice’ roeddwn i’n ysu am weld cynhyrchiad llwyfan ohoni, petai ond i ymgolli yn hiwmor gogleddol ddwyreiniol Cartwright, a’i stori dwymgalon, hudolus.

Fe wyddwn i’n iawn mai nid gorchwyl hawdd fyddai llwyfannu’r ddrama, gan fod angen i’r actores sy’n portreadu’r ferch eiddil ‘LV’ fod â’r ddawn unigryw i efelychu lleisiau a dawn canu y ‘divas’ enwog fel Shirley Bassey, Dusty Springfield, Judy Garland a Marilyn Monroe, i enwi ond rhai. Dyna sut y daeth Jane Horrocks i lygad y byd, oherwydd ei dawn yng nghynhyrchiad llwyfan gwreiddiol y Theatr Genedlaethol ym 1992.

Pwy fasa’n meddwl y byddai’r gyfres ‘X Factor’ yn rhoi inni seren newydd ym myd y ddrama! Ond dyna sydd wedi digwydd, a diolch i lais unigryw Diana Vickers o’r gyfres ddiwethaf, llais a gymharwyd i Amy Winehouse a Katie Melua ar y pryd) a llais a barodd i gynhyrchwyr y ddrama weld potensial ynddi i bortreadu’r cymeriad unigryw yma. Pan glywais fod ‘The Rise and Fall of Little Voice’ ar ei ffordd i Theatr y Vaudeville ar y Strand, roeddwn i wrth fy modd, a Lesley Sharp a Mark Warren yn ymuno gyda Vickers i bortreadu’r fam ‘Mari Hoff’ a’r asiant adloniant ‘Ray Say’.

Mae’n stori syml am fam gegog, fler a diog sy’n poeni mwy am ei bywyd rhywiol na’i merch ifanc eiddil sy’n cuddio yn ei llofft i gyfeiliant recordiau’i thad. Dyma’r unig beth sy’n bwysig i ‘LV’, a thrwy wrando ac efelychu lleisiau’r ‘divas’ dramatig, mae’n teimlo’n agos at ei thad, sy’n lleddfu’r unigrwydd.

Tra ar ymweliad â’r cartref, yng nghwmi meddwol y fam, fe glyw’r asiant a’r dyn busnes ‘Ray Say’ ddawn unigryw ‘LV’, ac mae’r punnoedd posib yn ei ddallu! Wedi llusgo perchennog y clwb nos lleol, ‘Mr Boo’ (Tony Heygarth) yno i’w chlywed, mae’r ddau yn dechrau ar eu cynllun i wneud arian o’i thalent. Yr unig broblem yw perswadio ‘LV’ i gytuno.

Fel awgryma’r teitl, mae ‘LV’ yn swyno pawb sy’n ei chlywed gyda’i dawn anhygoel, a buan iawn mae’r clasuron yn llenwi pob cornel o’r clwb a’r theatr. Dyma yw’r llinyn mesur i berfformiad Diana Vickers, ac er bod y ddawn i actio braidd yn wan, mae’r gallu lleisiol yn anhygoel. Fe yrrodd ei dynwarediad o Shirley Bassey iâs oer i lawr fy nghefn.

Mae’n anodd i beidio cymharu’r cynhyrchiad hwn gyda’r ffilm, sy’n aros fel ffefryn yn fy nghof. Cryfder y ddrama yw rhoi’r cyfle i weld ochor mwy dynol o’r fam, ac roedd y fonolog ar y gwely gwag, tra yn llofft ei merch yn bwerus iawn. Monolog na chynhwyswyd yn y ffilm, a sy’n ceisio ennyn cydymdeimlad tuag at y fam yn ogystal.

Seren arall y cynhyrchiad llwyfan, fel y ffilm, yw’r cymeriad ‘Sadie’ (Rachel Lumberg) sef ffrind gorau’r fam, sy’n cael ei thrin yn ofnadwy ganddi. Dyma gymeriad llond ei chroen, lliwgar, doniol ac eto’n drasig mewn mannau, a hoffais y chwerthiniad o dalu’r pwyth yn ôl, ar ddiwedd y ddrama, pan fo’r fam yn ei dagrau yn y gwter.

‘Gwyn eu byd y rhai addfwyn, oherwydd cânt hwy etifeddu'r ddaear’ yw’r adnod sy’n dod o ennau ‘Mr Boo’, wedi i ‘LV’ lwyr ymlâdd, a dyma neges y ddrama mewn gwirionedd. Etifeddu cyfeillgarwch ‘Billy’ (James Cartwright) a dry’n garwriaeth wna ‘LV’ erbyn diwedd y ddrama, ac mae cân wreiddiol a phwerus Mark Owen (Take That) yn datgan y cyfan, wrth ddod â’r llen i lawr ar gynhyrchiad cofiadwy iawn.

Mae ‘The Rise and Fall of Little Voice’ i’w weld yn Theatr y Vaudeville tan ddiwedd Ionawr 2010. Mwy o fanylion drwy ymweld â www.littlevoicewestend.com

'Shawshank Redemption'

16/10/09

Ai fi oedd yr unig un yn y Wyndhams oedd heb weld y ffilm Shawshank Redemption neu heb ddarllen nofel Stephen King hyd yn oed? Roedd pawb a glywodd mod i ar fy ffordd yno yn hynod o eiddigeddus, ac yn ffans mawr o'r ffilm. Roedd ambell un yn honni iddynt fedru ail adrodd llinellau'r ffilm ar gof! Selog ta trist o beth ‘di hynny?

Beth, felly yw'r swyn sy'n gyfrifol am droi'r nofel am gyfeillgarwch dau garcharor yn y Shawshank State Prison yn glasur llenyddol, gweledol a bellach yn gynhyrchiad llwyfan llwyddiannus yn y West End?

A bod yn onest, doedd y syniad o wylio drama mewn carchar gan 19 o gast gwrywaidd ddim yn apelio. Gwta ddwy flynedd yn ôl, ganllath lawr y lôn yn y Garrick, cofio mentro'n bryderus i weld ‘Bad Girls - The Musical’. Carchar, carwriaeth, cam-drin a'r canu oedd yn fy aros bryd hynny, a rhywbeth yn debyg oedd ar lwyfan y Wyndhams y tro hwn. Peidiwch â'n ngham-ddallt i. Nid drama gerdd sydd yma ond yn hytrach cynhyrchiad gafaelgar, tywyll, treisgar a trasig mewn mannau am y modd y llwyddodd un dyn i wyrdroi ffordd o feddwl y frawdoliaeth gaeth a'r swyddogion llwgr. Yr eiddil yn trechu'r gormeswyr, ac yn cynnig gobaith i'r gwan.

Mae'r sialens o droi nofel, neu ffilm lwyddiannus yn gynhyrchiad llwyfan yn dipyn o fynydd i'w ddringo, ond yn amlwg yn gwerthu, fel mae ‘Calendar Girls’, ‘On the Waterfront’ a ‘Breakfast at Tiffany's’ wedi profi'n ddiweddar. Y demtasiwn yw dechrau cymharu’r perfformiadau a'r golygfeydd. Fel un oedd ddim yn gyfarwydd â gwaith King na’r ffilm, y dasg oedd i fy niddanu, fy niddori, fy nghyffwrdd ac o bosib fy addysgu.

A bod yn onest, fe lwyddodd y cynhyrchiad yn hynny o beth. Roedd perfformiadau Kevin Anderson fel y cyfrifydd ‘Andy’, sy’n honni ei fod yn ddi euog o lofruddio ei wraig a’i gyd garcharor ‘Red’ (Reg E Cathey) yn gofiadwy ac yn ganmoladwy. Roedd gan ‘Red’ dipyn mwy o dasg i’w gyflawni wrth adrodd yr hanes i ni’r gynulleidfa, ac erbyn diwedd y ddrama, a’i gyfnod yntau yn y carchar, cafwyd eiliadau o theatr hynod o sensitif a theatrig. Roedd llwybr storïol ‘Andy’ yn dipyn mwy o dasg, ac yntau’n gorfod diosg ei dillad yn gyfan gwbl o fewn munudau cynta’r ddrama, cyn cael ei dreisio gan y bwli ‘Bogs’ (Joe Hanley) a’i gyd ‘chwiorydd’. Am ryw reswm, a dwn i’m yn iawn pam, roeddwn i’n cael hi’n anodd cydymdeimlo gyda’r cymeriadau. O’r herwydd, doeddwn i’n malio fawr ddim amdanynt, ac felly, falle, ddim wedi cael blas llawn o ogoniant y nofel.

I’r rhai sy’n ffans o’r ffilm, ac yn wybyddus o gefndir a thranc y cymeriadau, allwn i lawn feddwl y bydd y ddrama’n plesio. I un fel fi, oedd yn gyfan gwbl ddibynnol ar y geiriau oedd yn cael eu hynganu ar y llwyfan, ynghyd â’r awgrymu cynnil yn y golygfeydd, falle nad oedd hynny’n ddigon i lawn werthfawrogi cyfoeth y gwreiddiol.

Mae’r ‘Shawkshank Redemption’ i’w weld ar hyn o bryd yn Theatr y Wyndhams ger Leicester Square. Mwy o fanylion drwy ymweld â www.theshawshankredemption.co.uk

'Phedre'

28/08/09

Does na'm owns o amheuaeth gen i mai'r Groegiaid oedd y Meistri am greu dramau. Ymhob drama mae'r gwirioneddau am fywyd a'r negeseuon oesol sy'n dal eu tir hyd heddiw. Peryglon unbeniaeth, ffawd, cariad a chasineb a'r cyfan yn cael ei lunio a'i reoli dan law y duwiau. Does ryfedd felly bod cynifer o ddramodwyr eraill wedi benthyg eu chwedlau a'u cymeriadau trasig, gan roi gwedd newydd ar eu hen hanes.

Niferus hefyd yw'r cannoedd o gynhychiadau sy'n cyrraedd llwyfannau Llundain yn flynyddol, a chanran ohonynt ar y llwyfan cenedlaethol.

'Phedre' o waith Jean Racine, wedi'i ddiweddaru gan Ted Hughes yw'r cynhyrchiad diweddara i swyno (neu syrffedu?) cynulleidfaoedd y Lyttelton. Y foniddiges Helen Mirren sy'n portreadu'r frenhines wallgo sydd wedi syrthio mewn cariad gyda'i llysmab, 'Hippolytus' (Dominic Cooper). Er gwaethaf rhybuddion a chyngor annoeth ei nyrs, 'Oenone' (Margaret Tyzack) dewis i ddatgan y gwirionedd am ei theimladau wna 'Phedre', wedi derbyn y newyddion am farwolaeth y brenin, 'Theseus' (Stanley Townsend) sef ei gwr a thad ei 'chariad'. Yn wahanol i'r driniaeth arferol o'r chwedl, yn yr addasiad yma, mae 'Hippolytus' hefyd dros ei ben a'i glustiau mewn cariad gyda 'Aricia' (Ruth Negga), gorwyres 'Erechteus', cyn frenin Athen. Dyma haen ychwanegol i orffwylledd y frenhines a'i mab, wrth i serch a chariad beri i'r naill ddinistrio'i gilydd. Gyda'r newyddion fod y brenin yn fyw, a dychweliad 'Thesus' i'r llys brenhinol, aiff pethau o ddrwg i waeth, wrth i'r gwirionedd gael ei wyrdroi, sy'n arwain y cyfan at y drasiedi deuluol hon.

Heb os, Helen Mirren sy'n dennu, ac yn wir wedi sicrhau gwerthiant y tocynnau ers misoedd. Roedd ei pherfformiad yn drydannol o effeithiol, o'i cham cyntaf ar y llwyfan o lys tywodlyd, hyd ei marwolaeth edifarhaus trwy wenwyn. Anodd credu gallu unrhyw actor i fynd a chynulleidfa ar y daith drasiediol ddramatig hon yn nosweithiol. Felly hefyd gyda'i morwyn, neu'i nyrs 'Oenone', wrth i Margaret Tyzack a Mirren orfod cynnal talpiau helaeth o'r ddrama, wrth egluro cefndir epig y stori, ac atgoffa'r gynulleidfa o hanes Groeg, a ffawd y duwiau ar bob cymeriad.

Cryf hefyd oedd y bonheddwyr brenhinol, gyda Dominic Cooper yn cyfleu'r tywysog bonheddig i'r dim, yn cael ei rwygo rhwng cariad ei llysfam a'i wir gariad, 'Aricia'. Roedd ei bresenoldeb yn llygad yr haul ar gychwyn y ddrama yn effeithiol, a'r chwys yn diferu ar ei freichiau yn arwydd o'r gwres a'r dagrau sydd i ddod. Pan gamodd y bonwr Stanley Townsend i'r llwyfan fel y brenin, yn dychwelyd wedi bod ar goll am chwe mis, roedd ei osgo, maint ei gorff, a'i wedd barfol a boliog yn taro deuddeg. Bron na allwn i gydymdeimlo a'r frenhines wrth geisio porfa brasach i'w diddanu! Dyma un o gewri Groeg, yn ail i 'Hercules', ac roedd portread Townsend yn dderbyniol iawn, wrth erfyn am i'r duwiau ei gynorthwyo.

Gosodwch y cyfan oddi mewn i set greigiog, tywodlyd o furiau moel Bob Crowley a goleuo heulog Paule Constable, ac mae cynhyrchiad Nicholas Hytner yn taro deuddeg. Falle bod dwyawr o ddialog barddonol Ted Hughes a llwyfan moel, di ddigwydd Hytner yn. syrffedus i lawer, ond yn swynol imi.

Yn anffodus, bydd y cynhyrchiad wedi dod i ben yn Llundain erbyn ichi ddarllen hwn, ond i'w weld yn Washington DC, UDA ddiwedd mis Medi!

Haf 2009

14/08/09

Wedi fy absenoldeb yr wythnos diwethaf, orig yr wythnos hon i egluro pam, ac i fodloni’r chwilfrydig ynglŷn â fy ngwaith o ddydd i ddydd yn Llundain! Falle bod rhaid ohonoch yn dychmygu fy mod yn treulio fy nyddiau yn hamddena ar lannau’r Tafwys, cyn suddo i sedd gyfforddus mewn theatr wahanol bob nos! Adegau prin iawn yw’r rheiny erbyn hyn! Dros gyfnod yr haf, mae’r ymweliadau theatr swyddogol yn prinhau, gan fod y “gwaith” yn llenwi pob dydd a nos!

Ers blwyddyn a hanner bellach, dwi’n arwain y tîm cenedlaethol brwdfrydig sy’n cael ei adnabod fel ‘Youth Music Theatre UK’. Dros gyfnod yr haf, mae gennym 17 drama gerdd yn cael ei berfformio ar draws gwlad o fewn 6 wythnos! O’r Ŵyl Ieuenctid Rhyngwladol yn Aberdeen i bellafion gorllewinol Plymouth; o’r Ŵyl ymylol yng Nghaeredin i ehangder llwyfan Stranmillis yn Belfast. Pobol ifanc rhwng 11 ac 21 oed yw’r diddanwyr, a chwmnïau wedi’u dethol o 1,400 o bobl ifanc a ddaeth i wrandawiadau drwy gydol Ionawr a Chwefror eleni. Cyfarwyddwyr, Coreograffwyr a Chynllunwyr blaengar y West End a thu hwnt sy’n hyfforddi, a thechnegwyr medrus y maes yn rhoi graen ar y cyfan.

Mae’r cwmni eisoes wedi perfformio addasiad cyfoes o ‘Peter Pan’ yn yr Alban, yn ogystal â champwaith comig cerddorol Gerry Flanagan o gwmni nodedig ‘Shifting Sands’ sef ‘Fool’s Gold’ yn Plymouth. Gwaith y dramodydd dawnus Marie Jones, sef ‘The Chosen Room’ aeth â hi yn Belfast, tra bod cyfarwyddwr cerdd ‘Riverdance’ a Van Morrison, Mark Dougherty yng ngofal y gerddoriaeth.

Y penwythnos yma, y Gogledd sy’n mynd â hi gyda chynhyrchiad o ‘The Watchers’ yn Bradford a chyfansoddiad unigryw’r cerddor talentog Conor Mitchell sef ‘Eight’ yn ardal y Llynnoedd. Bydd yr Haf yn dod i ben yng nghyffiniau Llundain gyda dwy sioe fwya’r cwmni. Addasiad Howard Goodall a Nick Stimson o waith Shakespeare, ‘A Winter’s Tale’ yn Guildford, a’r cywaith cerddorol o gerddoriaeth James Bourne o’r grŵp ‘Busted’, ‘Loserville - The Musical’, o dan arweiniad cyfarwyddwr cerdd ‘Mamma Mia!’, Martin Lowe.

Yn ogystal â’r uchod, mae’r cwmni hefyd yn darparu 9 cwrs wythnos, sef y ‘Stiwdio’ sy’n dod â chriw at ei gilydd i greu drama gerdd o fewn 5 diwrnod, cyn ei berfformio ar y chweched dydd. Bob un yn unigryw, ac yn trafod pynciau amrywiol o ysbrydion i Aberfan.

Ers blwyddyn bellach, dwi wedi bod yn ceisio hybu’r cwmni yng Nghymru, a braf yw medru gweld ffrwyth y llafur ym mhresenoldeb Steffan Harri Jones o Drefaldwyn fel un o brif gymeriadau ‘A Winter’s Tale’. Yn ymuno â Steffan fel rhan o’r gerddorfa mae Bethan Machado o Gaerdydd, sy’n rhoi dau reswm imi fedru ymddiddan â hwy yn y Gymraeg! Braf hefyd yw medru arddangos y faner Gymraeg a grëwyd ar gyfer y cwmni, er mwyn medru denu rhagor o Gymry i wrandawiadau 2010!

Dwi di pregethu fwy nag unwaith yn y golofn hon dros y blynyddoedd am bwysigrwydd cysylltiadau a’r cyfleoedd i weithio gyda phobol o du hwnt i Gymru. Drwy gyfarfod a dysgu arddulliau gwahanol o lefaru neu symud neu ganu, mae’n agor meddylfryd gwahanol am berfformio, ac mae hynny i’w weld yn amlwg yn y waddol sy’n dilyn. Allwn i ddim bod yn fwy balch na medru clywed canmoliaeth Howard Goodall, a holl dîm cynhyrchu ‘A Winter’s Tale’ wrth glywed llais melfedaidd, profiadol Steffan Harri. Prawf yn wir fod gan y Cymry dalent, a da chi, dowch inni ddangos hynny i’r byd.