'Lend me a Tenor'

Y Cymro – 15/7/11

Rhyw fynd a dod mae dramâu cerdd yn Llundain y dyddiau yma, a chryn sôn a chynnwrf am gyrhaeddiad bob un. Ar eu ffordd i mewn mae ‘Rock of Ages’, ‘Matilda’ a ‘South Pacific’ tra bod ‘Love Never Dies’, ‘Priscilla Queen of the Desert’ a ‘Chicago’ ar eu ffordd allan.

Un ddrama gerdd y bu cryn sôn amdani ers tro oedd ‘Lend me a Tenor’, a gyrhaeddodd Theatr Gielgud fis diwethaf. Ffars lwyr o’i chychwyn i’w diwedd yw’r ddrama gerdd, sy’n seiliedig ar ddrama lwyfan Ken Ludwig o’r un enw.

‘Tito Merelli’ (Michael Matus ) yw’r ‘tenor’ yn y teitl sy’n enwog iawn ym myd Opera 1934, ac sy’n cael ei adnabod gan ei ffans fel ‘Il Stupendo’. Gyda Chwmni Opera enwog Cleveland ar ganol ymarferion o’r opera ‘Othello’ , does dim sôn am ‘Tito’ yn unman, ac mae rheolwr y cwmni, ‘Henry Saunders’ (Matthew Kelly) o’i go o’r cychwyn hyd y diwedd. Yr unig opsiwn, rhag digalonni’r gynulleidfa, a rhag gorfod ail-dalu pris y tocynnau, mae Saunders yn perswadio ‘Max Garber’ (Damian Humbley) ei gyfaill llipa, i dduo ei wyneb, rhoi wig am ei ben a gwisg ar ei gefn, a dynwared y tenor enwog.

Fel ymhob ffars, mae popeth yn mynd o’i le, ac ar un cyfnod, mae tri ‘Othello’ ar y llwyfan wrth i’r gwir fonheddwr ddadebru o’i farwolaeth / cwsg dros dro, ac wrth i Matthew Kelly ei hun orfod ffugio’i ffordd i blesio’r noddwyr. Yn anffodus i Kelly, oherwydd ei faint a’i daldra, o gymharu â’r ddau actor bychan arall, doedd yr olygfa yma yn gwneud dim synnwyr o gwbl, ac mi fydda unrhyw berson o Ddinbych i Doolally wedi sylwi ar y gwahaniaeth amlwg rhwng y tri!

Tydwi ddim yn ffan o’r ffars, a wastad yn teimlo bod angen clyfrwch eithafol i drosglwyddo’r gwir gomedi. Yn anffodus i’r cynhyrchiad yma, er gwaethaf ysblennydd y set, y gwisgoedd a’r gerddoriaeth, fe gychwynnodd y cyfan ar lefel llawer rhy uchel imi, ac felly doedd unman i ddianc. O’r olygfa gyntaf, wrth i Matthew Kelly sgrechian ei ffordd mewn panic o gwmpas y llwyfan, fe gollon nhw fy niddordeb am fy amynedd, a doedd dim troi nôl.

Gwir, bod angen cyflymdra go hegar ar unrhyw ffars, ond o gychwyn ar lefel llawer rhy uchel, doedd unman i’r elfen ddramatig gynyddu. Roedd y corcyn allan o’r botel os liciwch chi, ac felly siom oedd gwylio’r swigod yn araf ddiflannu wrth i’r ddwy awr a hanner fy moddi’n llwyr.

Cafwyd perfformiadau derbyniol gan y cast dros ben llestri, ac roedd Joanna Riding yn gofiadwy fel gwraig y tenor , ‘Maria Merelli’ a’i hymateb i’r hurtni o’i chwmpas yn yr ail olygfa yn adrodd cyfrolau am fy nheimladau i tuag at y sioe! Boddhaol oedd Matthew Kelly hefyd, a phetai wedi dofi llawer mwy ar y cychwyn, efallai, fyddwn i wedi cael mwy o fwynhad o’r cyfan.

Seren y sioe oedd ‘Desdemona’’r cynhyrchiad ( Sophie-Louise Dann) sy’n achub ar ei chyfle i ddangos ei doniau i’r tenor drwy ganu a phortreadu llu o brif gymeriadau benywaidd byd yr Opera mewn cwta ychydig o funudau - o Tosca a Violetta i Carmen.

Oedd, roedd y cyfan eto dros ben llestri, ond yn fwriadol felly y tro hwn, oedd yn peri i normalrwydd dros ben llestri'r ddrama gerdd i edrych hyd yn oed yn fwy hurt. Coreograffi Randy Skinner a Set foethus a gwisgoedd melfed Paul Farnsworth fydd yn aros yn y cof, a theimlad Broadway-aidd y cynhyrchiad enfawr hwn.

Mae’r ‘Lend me a Tenor’ i’w weld yn Theatr Gielgud ar hyn o bryd. Os am ei weld, ewch yn eitha’ sydyn. Mae digonedd o docynnau rhad ar gael, sy’n arwydd y bydd drama gerdd arall yn ymadael yn eitha’ buan... Gwynt teg efallai...

Mwy o fanylion drwy ymweld â www.tenorthemusical.co.uk

'The Pride'

Y Cymro – 8/7/11

Tra bod canran go uchel o’r gymuned hoyw yn ei mudo hi am Lundain y penwythnos diwethaf, i ddathlu eu balchder yn yr Ŵyl flynyddol ‘Pride’, mudo hi am Sheffield wnes i, yn llawn balchder dros gynhyrchiad diweddara Daniel Evans, ‘The Pride’. Cyd-ddigwyddiad llwyr oedd y ffaith imi ddewis y Sadwrn hwnnw i deithio, a wyddwn i ddim, wrth archebu’r tocynnau, pa mor briodol fyddai’r dyddiad o ran y digwyddiad a chynnwys y ddrama.

Gwelwyd ‘The Pride’ am y tro cyntaf yn y Royal Court yn 2008, a dyma ddrama gyntaf Alexi Kaye Campbell. Mae’r stori wedi’i rannu dros ddau gyfnod, ac yn ymwneud â dau gwpl a safbwynt gwahanol, ond yr un emosiwn, waeth bynnag bo’r Oes.

Yn 1958, mae ‘Philip’ (Jamie Sives) sy’n briod â ‘Sylvia’ (Claire Price) mewn cariad ag ‘Oliver’ (Daniel Evans) ond oherwydd yr Oes, a’i falchder ac efallai ei gydwybod, mae ‘Philip’ yn methu dygymod â’i deimladau, ac yn cwffio’n ddyddiol yn erbyn y fath emosiwn ‘aflan’ yn ei feddwl ef. Mewn cyfres o olygfeydd pwerus, mae poen meddwl ‘Philip’ yn cael ei gyfleu’n berffaith gan berfformiad tanllyd Sives, a’i lygaid ac osgo'r corff yn adrodd cyfrolau rhwng y geiriau dethol.

Yn 2008, mae ‘Oliver’ (Daniel Evans) yn ceisio adfer ei berthynas â ‘Philip’ (Jamie Sives) sydd newydd chwalu yn sgil angen ‘Oliver’ i gael amrywiaeth yn ei fywyd rhywiol. Er gwaethaf ei gariad angerddol a diffuant tuag at ‘Philip’, mae’r ysfa a’r angen am ddynion eraill yn peri iddo golli gwir gariad ei fywyd. Yn ei unigrwydd, a rhwng ymweliadau ag amryw o buteiniaid megis ‘Y Dyn’ (Jay Simpson) mae ‘Oliver’ yn trin a thrafod ei fywyd efo’i ffrind gorau ‘Sylvia’ (Claire Price) sydd hefyd yn rhannu angst ei bywyd carwriaethol hithau, hefo fo.

Cryfder y campwaith o sgript hwn yw’r dyfnder a’r gyffelybiaeth rhwng y ddwy Oes wahanol. Mae’r chwarae ar yr enwau, sydd hefyd yn ymestyn i’r set a’r gwisgoedd, yn ychwanegu at blethu’r ddau gyfnod, gan brofi nad yw teimladau’n newid, waeth bynnag bo’r Oes.

Onestrwydd amrwd cynhyrchiad Richard Wilson a’m swynodd fwyaf, sy’n gwthio’r pedwar actor tu hwnt i’r geiriau. Roedd cwffio meddyliol ‘Philip’ ym 1958 sy’n arwain at drais yn bwerus iawn, a pherfformiad Jamie Sives yn wefreiddiol, yn enwedig yn yr Ail Act wrth iddo geisio triniaeth feddygol i’w ‘iachau’ o fod yn hoyw. Yn yr un modd gyda Daniel Evans, sy’n byw drwy nifer o deimladau a sefyllfaoedd anghyfforddus o fod yn was rhywiol yn ei drôns i butain mewn gwisg Nazi i gael ei dreisio gan ddyn y mae’n ei garu. Cadarn, cyson a chwbl gredadwy yw’r perfformiad cofiadwy yma eto gan Daniel, sy’n bleser pur i’w wylio a’i wrando ar lwyfan.

Roedd portread Claire Price o’r ddwy ‘Sylvia’ hefyd yn gofiadwy iawn, a’i phoen meddwl wrth geisio delio â theimladau cudd ei gŵr ‘Philip’ yn 1958 yn bwerus tu hwnt. Y boen o orfod rhannu’i gŵr a’i deimladau cudd, ond sy’n gwrthod trafod na chydnabod hynny â neb. Ei hawgrym hi, o wybod bod ‘Oliver’ yn hoyw, oedd ei wadd i’r tŷ ar gychwyn y ddrama, ac sy’n esgor ar y daith emosiynol hon i’r holl gymeriadau.

Yng ngofod clyd y Stiwdio yn y Crucible, Sheffield, fe brofais wefr arbennig y penwythnos diwethaf. Gwefr sy’n ein hatgoffa fod y frwydr a’r balchder yn parhau, a pha mor bwysig yw rhyddid yr unigolyn i fyw eu bywyd mor agored ac onest â phosib.

Tra bod miloedd yn dathlu eu balchder ar strydoedd Llundain, fe erys y ddrama hon fel cofnod gwerthfawr o’r hanner can mlynedd a mwy o daith i ryddid.

Mae ‘The Pride’ i’w weld yn y Crucible tan yr 16eg o ‘Orffennaf. Mynnwch eich tocynnau da chi.

'Betty Blue Eyes'

Y Cymro – 01/07/11

Bu cryn dipyn o sôn am y ddrama gerdd ‘Betty Blue Eyes’ cyn imi gyrraedd Llundain nôl yn 2007, ac ymhell cyn i’r cynhyrchiad presennol ymgartrefu yn Theatr Novello, yn yr Aldwych, ar ben uchaf y Strand yma yn Llundain. Roedd y bartneriaeth greadigol Stiles and Drewe wedi bod yn cyd-weithio ar yr addasiad o ffilm enwog Alan Bennett a Michael Mowbray ‘ A Private Function’ ers blynyddoedd, a chyda chefnogaeth eu cyfaill cefnog Cameron Macintosh, a 2.5 o filiynau o bunnau, bellach mae’r sioe ar ei thraed, ac yn werth ei gweld.

Bu George Stiles ac Anthony Drewe yn cyd-weithio efo Cameron ers blynyddoedd, gan gynnwys cyfansoddi deunydd newydd ar gyfer y ddrama gerdd ‘Mary Poppins’ a welais rai blynyddoedd yn ôl. Yr hyn sy’n apelio am eu gwaith imi yw’r alawon canadwy a chofiadwy, sy’n felfed i’r glust a’r galon, ac sy’n aros yn y cof ymhell wedi gadael y theatr.

Mae’n stori fechan, glyd, sydd i’w brofi orau o resi blaen y theatr. Yr agosatrwydd a pherfformiadau cadarn, cynnil a comediol y cast cryf sy’n cynnal y stori Brydeinig hon. Wedi’i gosod ym 1947, a’r Rhyfel Byd ar ben, mae’r gymuned gyfan yn gorfod gneud y tro a’u llyfrau dogni, a’u dogn prin o gig sy’n arwain at galon y gloren flasus o’r clasur hwn. Yn gefnlen i’r cyfan, mae’r Briodas Frenhinol, y Dywysoges Elizabeth a Philip Mountbatten, ac awydd y crach i gael pryd enfawr o’r cig gorau, er mwyn dathlu achlysur arbennig hwn. Dyma sy’n arwain y cyfan at ‘Betty’, sef y mochyn pinc delia’ welsoch chi erioed, a’i llygaid glas sy’n ddigon i doddi calon y caletaf. ‘Betty’ y mae pawb yn brwydro drosti, ac sy’n ennill y dydd i bawb ar ddiwedd y dydd (gan gynnwys y Frenhines ei hun!)

Y meddyg traed ‘Gilbert Chilvers’ (Reece Shearsmith) a’i wraig bigog ‘Joyce’ (Sarah Lancashire) sy’n arwain y stori, sy’n byw’n llwm a’u prydau o Spam, wrth warchod mam ‘Joyce’ (Ann Emery). Canmol bysedd dewinol ‘Gilbert’ wna holl wragedd y gymuned, wrth iddo drin eu hanhwylderau traedol, ac mae’r gân ‘Magic Fingers’ ymhlith y gorau yn y sioe wrth i ‘Mrs Roach’ (Annalisa Rossi), ‘Mrs Lester’ (Gemma Wardle) a ‘Mrs Turnbull’ (Rachael Archer) ddianc o lymder a thristwch eu bywydau unig gan doddi yn ei ddwylo medrus.

Y dyn drwg, hanfodol, i bob drama dda yw ‘Inspector Wormold’ (Adrian Scarborough) neu’r ‘arolygydd cig’ sy’n ceisio dal unrhyw ffarmwr neu gigydd sy’n meiddio torri’r rheolau, gan fagu neu werthu unrhyw anifail, sydd ddim yn dod o dan y drefn dogni. Y gosb lywodraethol swyddogol yw paentio’r cig yn ‘regulation green’ sy’n ei wneud yn anfwytadwy. Sefyllfa hollol hurt, fel mae’r ddrama gerdd yn ei brofi.

Dyma ddarlun o gymuned ar ei chythlwng, yn fodlon gneud unrhyw beth er mwyn cael llond eu boliau a phryd blasus. Er mai bychan (ac efallai’n rhy wan i rai) yw’r stori graidd, yr hyn sy’n codi’r cyfan i dir uchel y ddrama gerdd yw dihangfa gerddorol y cymeriadau a’r munudau o fawredd theatrig o waith yr arch-gyfarwyddwr Richard Eyre a Choreograffi celfydd Stephen Mear. Rhowch y cyfan o fewn set liwgar a symudol Tim Hatley, a’u gwisgoedd cyfnod cywir, heb sôn am bresenoldeb ‘Betty’ sy’n werth pris y tocyn ynddo’i hun.

Gredwch chi ddim, ond mi welais y cynhyrchiad ddwywaith o fewn tridiau! Y tro cyntaf yn absenoldeb yr enw mawr Sarah Lancashire fel ‘Joyce’ a’i dirprwy Kirsty Hoiles yn serennu gan mil gwell yn ei lle. Mae portread y ddwy mor wahanol, ac roedd cynildeb ac anwyldeb Hoiles yn gweithio’n llawer gwell. Felly hefyd yr eildro yn absenoldeb Reece Shearsmith y tro hwn, wrth i Neil Ditt gymryd ei le fel ‘Gilbert’, ac roedd ei berfformiad gystal os nad gwell na’r gwreiddiol. Arwydd sicr bod y deunydd yn ddigon cryf ynddo’i hun, heb angen am yr enwau mawr .

Os ar ymweliad â’r ddinas, ceisiwch da chi i ddal y sioe hyfryd hon; mae tocynnau’r rhes flaen mor rhad ag £20, ac er na welwch chi gefn y llwyfan, mae’r agosatrwydd yn werth y profiad. Sioe gynnes, glyd a gwefreiddiol, mor flasus â rhost o’r porc gorau, ar bnawn dydd Sul!

Mae ‘Betty Blue Eyes’ yn Theatr y Novello. Mwy o fanylion a blas o’r sioe drwy ymweld â www.bettyblueeyesthemusical.com

'Realism'

Y Cymro – 24/06/11

Mae ail-ymweld ag unrhyw ddrama yn medru bod yn brofiad anghyfforddus; cof da am y cynhyrchiad cynta’, neu’r gwreiddiol yn sicr yn y cof, ac yn sbardun i lusgo’n hun i’r theatr gan obeithio ail-brofi’r wefr. Rhowch yr holl emosiynau uchod yng nghyd-destun un o fy hoff ddramâu neu ddramodwyr, yna mae’r sialens, yr her a’r disgwyliadau gymaint yn uwch!

Anghofiai fyth y wefr o weld a chlywed gwaith Anthony Nielson am y tro cyntaf, a hynny yn yr Ŵyl flynyddol yng Nghaeredin, nôl yn 2006. ‘Realism’ oedd enw’r darn, ac wrth gamu mewn i Theatr Frenhinol y Lyceum yn y ddinas, (sylwi am y tro cyntaf efallai) bwysigrwydd set trawiadol, sy’n gymaint mwy na dim ond dodrefn neu furiau ffug. Ar y llwyfan o’m blaen, roedd cafn enfawr o dywod gwyn, yn gorchuddio hyd y llwyfan. Ynghanol y tywod roedd dodrefn y ty - peiriant golchi, soffa, gwely, oergell, toiled a phopty; popeth i’w bwrpas, er mwyn creu cynfas wag ar gyfer gweledigaeth y dramodydd dan law’r cyfarwyddwr a’r cynllunydd.

Does ryfedd na fentrodd unrhyw gwmni Professional i ail-lwyfannu’r cynhyrchiad ers 2006, oherwydd roedd cost y gwreiddiol yn helaeth iawn. Gymaint mwy o ystyried y tro enfawr yn y gynffon fyddai’n sôn amdano cyn diwedd fy llith. Dewr felly yw penderfyniad arweinydd artistig newydd Theatr Soho, Steve Marmion i agor ei dymor newydd yn y theatr gyda’r campwaith cymhleth hwn.

Astudiaeth o salwch meddwl sydd wrth wraidd ‘Realism’ a’r modd mae’r prif gymeriad ‘Stuart’ (Tim Treloar) yn gweld y byd o’i gwmpas. Dau fyd a bod yn fanwl gywir; y byd go iawn, ble mae iselder ac unigrwydd yn ei lethu, a’r dyheu am ei gariad ‘Angie’ (Golda Rocheuvel) yn ei dagu, a’r byd cuddiedig yn ei ben, sy’n troi’r call yn ddiystyr, sy’n drysu ac yn cymysgu ei atgofion am ei ffrindiau gorau ‘Paul’ (Rocky Marshall) a ‘Mullet’ (Shane Zaza), ei fam (Joanna Holden) a’i dad (Barry McCarthy), ei gyn-gariad ‘Laura’ (Robyn Addison) a hyd yn oed ei gath, sy’n cael ei bersonoli gan Rocky Marshall.

Pwrpas y cafn tywod gwreiddiol oedd ychwanegu at yr amwysedd ynglŷn ag amser; y ffaith mai diferion o dywod yda ni gyd ar ddiwedd y dydd, ar draethau bywyd. Ac er mai bychan yw gofod y Soho, a’u cyllidebau yn llai fyth, cafwyd awgrym o’r thema amser drwy gydol y ddrama wrth i lif o dywod ddisgyn o’r entrychion, yn cael ei ddal gan lif y goleuadau, wrth gyfleu ymadawiad atgof arall. Gogoniant arall set drawiadol Tom Scutt, oedd galluogi’r gynulleidfa i weld hurtni meddwl y prif gymeriad, wrth i leisiau ac wynebau’r gorffennol gael eu cyfleu ar y llwyfan o’n blaen; o bennau’r cymeriadau yn ymddangos o’r bin a’r peiriant golchi neu lwyth o’r ‘Black and White Minstrels’ i gerdded allan o’r oergell, yn dawnsio gan ganu brawddegau o regfeydd na allai fyth eu hailadrodd ar dudalennau’r Cymro!

Cryfder y ddrama, heb oes, yw gallu’r cyfarwyddwr i greu triciau, dro ar ôl tro, er mwyn cyfleu’r salwch meddwl. Dylai’r ffaith bod dyn mewn siwt cath, yn camu i’r tŷ, gan regi ei ffordd drwy’i fwyd ymddangos yn gwbl ‘real’ i bawb, yn yr un modd wrth i’r fam ymddangos o nunlle, tu ôl i ddrws y gegin ar gychwyn y ddrama. Y triciau llwyfan yma sy’n codi’r cyfan uwchlaw’r dyddiol diflas, ond sy’n dwysau tristwch llanast meddwl y prif gymeriad.

Yr unig fan gwan yn y cynhyrchiad caboledig hwn yw’r diweddglo. Yn y cynhyrchiad gwreiddiol, y tro enfawr ar ddiwedd y ddrama, yw bod y cafn tywod yn diflannu mewn eiliadau o dduwch, ac yn ei le ar y llwyfan mae bocs o gegin draddodiadol, sy’n cynnwys yr holl ddodrefn a fu’n cuddio yn y tywod, i gyd yn ôl yn eu priod le. I mewn i’r olygfa ‘real’ a ‘normal’ yma y camai’r prif gymeriad, gan fynd ati i wneud paned o de i’w hun, gan aros yno hyd nes i’r aelod olaf o’r gynulleidfa adael y theatr. Dim clapio, dim curtain calls, dim byd. Dyma’r byd go iawn, os liciwch chi, ac arwydd (efallai) ei fod wedi gwella. Oherwydd cyfyngderau’r gyllideb a’r lle, methwyd a chyfleu hyn yn y Soho, ac felly fe orffennodd y ddrama, yng nghyd-destun y dryswch a fu. Difyr iawn oedd darllen sylw’r dramodydd yn y rhaglen, sydd hefyd yn cynnwys y ddrama, a gyfaddefodd ei fod wedi nodi, mewn cyhoeddiadau blaenorol, nad oedd angen y diwedd costus hwn, ond ei fod bellach yn anghytuno a hynny, ac y dylai pob cynhyrchiad o hyn allan, gynnwys awgrym o’r byd go iawn, i gloi.

Allwn i’m cytuno mwy. Cynhyrchiad gwych o ddrama ddofn, ac eto hynod o ddoniol. Mae ‘Realism’ i’w weld tan y 9fed o Orffennaf. Mwy drwy ymweld â www.sohotheatre.com

'Lord of the Flies'

Y Cymro – 17/06/11

A ninnau ynghanol tymor yr Eisteddfota a’r Gwyliau amrywiol ymhob cwr o’r wlad, braf yw gweld drysau’r Theatr Awyr Agored yn Regent Park, Llundain yn agor ei drws blynyddol ar gyfer pedwar cynhyrchiad cofiadwy arall.

Byth ers y 1930au, mae’r tyrfaoedd wedi heidio’u ffordd i dawelwch un o barciau prydfertha gogledd Llundain, er mwyn eistedd yn yr awyr agored i wylio â phrofi perfformiadau gan rai o’n hactorion amlyca. Dros y blynyddoedd, mae’r gofod coediog unigryw yma wedi cael ei drawsnewid i fod yn amryw o leoliadau gwahanol, er mwyn diddanu’r ddinas, a’u Pimms a’u picnic, wedi diwrnod hir yn y gwaith. Yn y 1970au, ar gost o £150,000 codwyd awditoriwm addas o gadeiriau pren ar wely o gonricd, a byth ers hynny, o flwyddyn i flwyddyn, mae’r adnoddau technegol ac adloniannol wedi’u gwella, fel nad oes angen y picnic bellach gan fod y barbiciw neu’r bwffe gourmet yn cynnig arlwy blasus i’r geg, yn ogystal â’r llygaid.

Addasiad o’r nofel ddadleuol a dirdynnol ‘Lord of the Flies’ yw dewis dewr yr arweinydd artistig Timothy Sheader, i agor yr ŵyl eleni. Bu Sheader yn hynod o lwyddiannus dros y blynyddoedd diwethaf, gan gipio sawl gwobr theatraidd am ei gynyrchiadau tebyg i ‘Into the Woods’, ‘The Cruicible’ ac ‘Hello Dolly!’ ar ‘lwyfan’ mwdlyd y gofod coediog hwn. Fel gyda’r cynyrchiadau blaenorol yma, unwaith eto eleni, mae’r golwg gyntaf ar y ‘set’ yn ddigon i gipio gwynt y gorau. Ynghanol y goedwig, mae sgerbwd yr awyren, sydd wedi plymio i’r ddaear ar ynys bellennig, gan adael ei theithwyr , sef y bechgyn ysgol Prydeinig i gwffio’u ffordd i gadw trefn ar ei gilydd, wrth aros i gael eu hachub. O’n cwmpas, ar frigau’r coed, mae diferion o ddillad a rhannau amrywiol o’r awyren, sy’n dal i fud losgi’n dawel ers ei thranc. Y mwg tawel yn awgrym o’r dadlau tanbaid sy’n mudlosgi ym meddyliau’r bechgyn, wrth i bob un geisio hawlio’u hawdurdod dros ei gilydd. O dan draed, cannoedd o gesys a bagiau, yn un môr o lanast, ac sy’n arwydd o’r hyn sydd i ddod, cyn i’r un gair gael ei yngan.

Mae 'na gryn ddadlau dros ystyr y ‘stori’ ac is-destun neges y ddrama, gyda ‘r farn gyffredinol yn cytuno mai darlun o gymdeithas ar ei gwaethaf sydd yma; cymdeithas sy’n chwilio’n daer am arweinwyr, yn crefu am gyfarfodydd er mwyn trafod hyd ddydd y farn. Yn rheibio mannau mwyaf tywyll a beiddgar y meddwl dynol, sy’n ymylu ar orffwylledd a’r awydd anifeilaidd i ladd.

Wedi cael fy swyno gan y wledd weledol, buan iawn roedd safon actio'r unarddeg o lanciau ifanc, o bob lliw a llun, yn dadlau ac yn cwffio, yn wefreiddiol. Hyder yr arweinydd hunan ddewisedig ‘Ralph’ (Alistair Toovey) ac anwyldeb llond ei groen ‘Piggy’ (George Bukhari) oedd yn cynnal y cyfan, yn ogystal ag elfennau tywyll y meddwl dynol yng nghymeriad ‘Jack’ (James Clay) , yn gwrthod dilyn y Drefn, ac sy’n gwyrdroi’r gymdeithas, a’i throi yn anwar.

Roedd y briodas rhwng y cyfarwyddo a’r coreograffi hefyd yn gynnil ac yn gofiadwy, wrth i’r golygfeydd blethu i’w gilydd, i gyfeiliant y trac sain drawiadol. Wedi’r egwyl, wrth i’r haul fachlud ar gefnlen eang gogledd Llundain, roedd ofn y tywyllwch, a goleuo cynnil James Farncombe yn dyfnhau’r themâu tywyll , ac yn rhoi gwefr gofiadwy i bob aelod o’r gynulleidfa freintiedig.

Dyma un o’r cynyrchiadau unigryw hynny y bydd rhywun yn ei gofio amdano, bob tro y clywai sôn am nofel William Golding weddill fy mywyd. Nid yn unig am ei chynnwys amrwd, ond am y llwyfannu unigryw ond cwbl addas yma.

Erbyn i’r geiriau yma gyrraedd Cymru, bydd y pryfed wedi ymadael â’r ynys a’r gofod wedi’i drawsnewid ar gyfer yr ail a thrydydd gynhyrchiad y tymor sef addasiad o waith John Gay, ‘A Beggar’s Opera’ ac addasiad i blant o ‘Pericles’ Shakespeare, tan y 23ain o Orffennaf. Yn dilyn hynny, bydd y tymor yn dod i ben i gyfeiliant cerddoriaeth wych y brodyr Gershwin, yn y sioe ‘Crazy for You’ tan y 10fed o Fedi.

Ewch, a mwynhewch, gan gofio mynd â blanced a photel gyda chi, rhag i wyntoedd oer min nos y ddinas eich styrbio! Mwy o fanylion drwy ymweld â www.openairtheatre.org

'And then they came for me'

Y Cymro – 27/05/11

Wythnos brysur a bythgofiadwy arall yma yn y ddinas, a gychwynnodd nos Wener yn Theatr y Rose, Kingston. Cynhyrchiad i godi arian tuag at apêl Cadwraeth Auschwitz oedd ‘And then they came for me’ a gafodd ei gyflwyno gan gwmni o actorion ifanc lleol. Yr hyn a roddodd y wefr imi oedd y ffaith mai stori Eva Schloss oedd dan sylw, yr Eva ifanc a dreuliodd 3 blynedd o’i bywyd ifanc yn yr hunllef sy’n cael ei adnabod fel Auschwitz, ac a ddaeth, maes o law, yn hanner chwaer i Anne Frank.

Roedd Anne ac Eva yn ffrindiau cyn y Rhyfel, a’r ddwy yn byw gerllaw ei gilydd yn Amsterdam. Pymtheg oed oedd Eva, pan gafodd ei hanfon gyda’i mam i Auschwitz ym mis Mai 1944, a dyna’r tro dwetha iddi weld Anne Frank. Wedi’r Rhyfel, fe ail-briododd ei mam â’r unig aelod o deulu’r Frank i oroesi sef y tad Otto Frank. Wedi deugain mlynedd, a hithau bellach yn 82 oed ac yn byw yn Llundain, mae Eva wedi canfod y nerth i siarad yn gyhoeddus am ei phrofiadau erchyll, ac roedd cael bod yn ei phresenoldeb i glywed y stori yn fraint fythgofiadwy. Mwy o fraint oedd cael ymddiddan â hi ar ddiwedd y noson, a rhannu cyfeiriadau e-bost!

'Thrill Me'

Y Cymro – 27/05/11

Drama gerdd arall sy’n denu cynulleidfaoedd mawr ar hyn o bryd i Theatr Charring Cross yw ‘Thrill Me’ o waith yr Americanwr Stephen Dolginoff. Cofnod o’r ‘drosedd ddelfrydol’ a ddigwyddodd yn Chicago ym 1924 yw’r stori wir hon, wrth ddilyn hanes dau ŵr ifanc, peniog, llwyddiannus a golygus ‘Nathan Leopold’ (Jye Frasca) a ‘Richard Loeb’ (George Maguire) oedd yn cael eu gyrru gan y wefr o droseddu. Cychwyn wrth chwarae gyda thân, cyn dechrau dwyn ac yna’r ysfa fwyaf sef i ladd.

Mae’r stori llawn tyndra a throadau yn wefreiddiol, wrth i’r angerdd a’r angen am wefr eu hudo a’u dallu. Dyma stori wir am ddau gyw-gyfreithwyr yn mentro popeth er mwyn y wefr, nes i’r cyfan fynd o’i le, a chorff y llanc ifanc 14 oed, Robert "Bobby" Franks, yn cael ei ddarganfod gan yr heddlu, er gwaetha’r ffaith fod ei wyneb wedi’i sarnu gan asid. Buan iawn y daw’r heddlu o hyd i sbectol ‘Nathan’ gerllaw, sy’n arwain y trywydd yn syth at y ddau, ac i ddifa’r cynllunio mawr.

Mae’n amlwg iawn mai ‘Loeb’ yw’r dihiryn, a’r ffaith bod ‘Leopold’ dros ei ben a’i glustiau mewn cariad ag o, yn obsesiynol felly, yn peri iddo ddilyn ei bob gorchymyn, a chyflawni’r drosedd eithafol. Y chwarae ar eiriau sy’n effeithiol ac amwys wrth I ‘thrill me’ ddod ag ystyr wahanol I’r ddau ohonynt. Ond, er pa mor llwfr ar y wyneb yw’r ‘Leopold’ ifanc, mae’r troeon trwstan yn y ddrama yn profi, mai ef, a’i ben cyfreithiol sy’n ennill y dydd.

Cynhyrchiad taclus a tynn Guy Retallack a’m plesiodd fwyaf, yn cadw’r cyfan i lifo’n rhwydd wrth ddadlennu haen ar ôl haen o’r stori erchyll yma.

Mae ‘Thrill Me’ I’w weld yn y Charring Cross tan yr 11eg O Fai. Mwy o fanylion drwy ymweld â www.charingcrosstehatre.co.uk