'Camp a Rhemp'

Y Cymro - 14/4/06

‘Carry On…’ o ddrama ydi ‘Camp a Rhemp’ cynhyrchiad diweddara Theatr Bara Caws. Rhyw hanner ffordd rhwng ‘Carry on Camping’ a ‘Carry on loving’ ydi’r sioe. Mwy o ‘Carry on the double entendres!’ sydd ‘ma mewn gwirionedd. Un jôc hir o gamddealltwriaeth a hynny rhwng dau gwpl priod mewn gwersyll pebyll a rheolwr hurt y gwersyll a bortreadir gan Wyn Bowen Harries.

Ar gychwyn y ddrama, cawn ein cyflwyno i’r pum cymeriad : Liz (Nia Williams) - dynes llnau sy’n briod â’r dyn llnau ffenestri Hiwi (Eilir Jones) ac sy’n gweithio yng nghartref y cwpl dosbarth canol Carol (Gwenno Elis Hodgkins) a Gwyn (Maldwyn John). Roedd yna ddwy ‘olygfa fer gynta’ fel prolog i’r ddrama, gyda’r bwriad o adeiladu’r ôl-stori am briodas Carol a Gwyn. Yn bersonol, byddwn i wedi hepgor y ddwy ‘olygfa yma gan geisio gweithio’r ‘ôl-stori’ a’r cefndir i mewn i gorff y ddrama. Byddai dadlennu’r cefndir wedi rhoi mwy o gig a dyfnder i’r ddrama, i dorri ar undonedd y camddealltwriaeth yn y camp.

Cafwyd perfformiadau comig cry’ gan Gwenno, Eilir a Maldwyn John - a nhw sy’n achub y ddrama drwy danio’r one-liners doniol dro ar ôl tro. Doedd cymeriadau Nia Williams na Wyn Bowen Harries ddim yn cydio cystal. Collais gretinedd yng nghymeriad y ddynes llnau wedi iddi ddechrau dyfynnu Groucho Marx yn yr ‘olygfa gyntaf! Dwi’n cofio cael fy swyno gan berfformiadau cry’ Nia Williams mewn cynyrchiadau fel ‘Un o’r Teulu’ gan Gwmni Theatr Gwynedd flynyddoedd yn ôl; dwn i’m os mai diffyg hyder ta gormod o actio teledu yn ‘Rownd a Rownd’ oedd yn peri iddi gael ei boddi weithia ynghanol y cynnwrf. Roedd Wyn Bowen Harries hefyd yn stryglo i greu cymeriad credadwy o’r rheolwr hurt oedd yn gorfod cynnal y camddealltwriaeth hyd syrffed. Bechod na chawsom y cyfle i brofi mwy o ochor drist y cymeriad yma.

Bwriad Theatr Bara Caws drwy gomisiynu a llwyfannu’r ddrama yma yw efelychu taith ddiweddar y cwmni efo’r ddrama ‘Ffernols Lwcus’ sef cyfieithiad o ddrama John Godber ‘Lucky Sods’. Mae sawl addasiad o waith Godber wedi’i bod yn llwyddianus iawn yng Nghymru dros y blynyddoedd - dramâu fel ‘Bownsars’ a ‘Paris’ a chryfder bob un o’r rheiny yw’r sgriptiau comedi cry’ sy’n gweithio ar sawl lefel a dyfnder y cymeriadau sy’n rhoi haen gredadwy i’r stori. Dyma’r dyfnder oedd ar goll yn sgript Tony Llewelyn.

Wedi gorffwys dros y Pasg, bydd y cwmni yn ymweld â’r Bala, Penygroes, Rhuthun, Llanrwst a Llangadfan weddill yr wythnos, cyn mentro i lawr am Ddyffryn Aeron a Chaerdydd wythnos nesaf.

Os am weld y meistr wrth waith, mae John Godber a Jane Thornton newydd orffen cyd-weithio ar ddrama newydd o’r enw ‘I Want That Hair’ sy’n cael ei lwyfannu gan gwmni Godber, Hull Truck. Hanes dwy ffrind - Heidi a Bex yw sail y ddrama, a’r ddwy yn meddwl bod gan y naill fel y llall ‘y bywyd perffaith’. Anhapusrwydd y ddwy sy’n eu gyrru i newid steil eu gwallt, gan obeithio y bydd hynny yn rhoi tro ar fyd - ond, tydi’r tro ddim bob tro yn plesio! Ynghanol eu taith genedlaethol, bydd y cwmni yn ymweld â Bangor ddydd Mercher nesaf, ac yna’r Drenewydd nos Iau, Aberhonddu nos Wener, Aberdaugleddau ar Ebrill 22ain a Llanelwedd ar y 29ain. Byddant hefyd yn ymweld â Harlech a Phontardawe ym mis Mai.

'The Grapes of Wrath'

Y Cymro - 30/09/06

Er imi glywed sôn am nofel ddadleuol John Steinbeck, ‘The Grapes of Wrath’ a hynny yn bennaf oherwydd ffilm John Ford gyda Henry Fonda yn y pedwardegau, doeddwn i ddim yn gyfarwydd o gwbl â’r stori na’r hanes dadleuol tu ôl iddi.

Yn dilyn llwyddiant ‘Of Mice and Men’, doedd hi ddim yn syndod felly bod Tim Baker wedi dewis i addasu’r nofel yma ar gyfer cynhyrchiad diweddara Clwyd Theatr Cymru, a hynny yn bennaf oherwydd y stori gre’ emosiynol am deulu yn brwydro yn erbyn annhegwch cymdeithasol a gwleidyddol. Mae’r cyfan wedi’i leoli yn America yn ystod cyfnod y Dirwasgiad Mawr pan gafodd 250,000 o deuluoedd eu gorfodi i adael eu cartrefi yn Oklahoma gan deithio draw am California i chwilio am waith. Dilynwn hanes teulu’r ‘Joad’ ar eu taith enbyd draw am Galifornia, gan dreulio cyfnodau byr mewn gwahanol wersylloedd, wrth chwilio am hafan ddiogel, parch a heddwch. Mae enw’r teulu yn adlais hefyd o hanes ‘Job’ yn y Beibl, a ddangosodd gryn fynadd o dan orthrwm. Dyma thema sy’n nodweddu llawer o waith Tim Baker - o ddyddiau ei gynyrchiadau cynnar efo Theatr Gorllewin Morgannwg hyd at anghyfiawnder nofelau Alexander Cordell yn y drindod o ddramâu a berfformiodd Clwyd Theatr Cymru rai blynyddoedd yn ôl. Brwydr y bobol gyffredin yn erbyn anhegwch a rhagfarn, gan ennill y dydd a’u hunan-barch.

Roedd set eang a chwaethus Max Jones yn effeithiol tu hwnt, ac yn atgoffa rhywun o arddull ffilm, drwy ganolbwyntio ein sylw ar rannau penodol o’r llwyfan i gyd-fynd â’r stori. Braf hefyd oedd gweld cast o 34 yn cyd-actio’n fendigedig, a phob un yn portreadu’i gymeriad yn gryf a chyson.

Rhaid canmol perfformiad Lynn Hunter fel mam y teulu, sy’n cynnal rhan helaeth o’r ddrama gyda’i pherfformiad cadarn a graenus tu hwnt. Clod hefyd i Bradley Freegard fel ‘Tom Joad’, mab hyna’r teulu sy’n cael ei ryddhau o’r carchar ar gychwyn y nofel, ac sy’n ymuno â’r teulu ar eu taith drasig draw am Galifornia. Roedd sawl wyneb cyfarwydd ymysg y cast helaeth fel Maldwyn John, Gwyn Vaughan Jones a Rhys Parry Jones. Braf gweld yr actorion yma yn cael eu castio mewn rhannau sy’n sialens iddynt, ac yn gyfle gwych i ddangos eu doniau fel actorion profiadol, o gysgod cymeriadau operâu sebon a chyfresi drama.

Cyfanwaith cynhyrchiadau Tim Baker sy’n apelio bob tro. Mae ganddo’r gallu i ddod â phawb ynghyd yn un corws sy’n adleisio neges y ddrama ar gân a cherddoriaeth. Mae’r cyd-weithio rhyngddo â’r cyfansoddwr Dyfan Jones wastad yn llwyddianus, a chlod arbennig i Dyfrig Morris sy’n arddangos ei ddawn brofiadol fel drymiwr, drwy gyfeilio i nifer o’r caneuon.

Unig wendid y cynhyrchiad ydi’r ffaith ei fod o tua ugain munud yn rhy hir. Roeddwn innau yn dyheu am fynadd Job ynghanol gwres ac undonedd yr Ail-Act. Daeth y gawod o law, sy’n adlais o’r dymestl yn y stori, fel chwa o awyr iach ynghanol gwres llethol Theatr Anthony Hopkins. Mi ellid yn hawdd fod wedi tocio’r stori, heb golli’r ddrama na’r neges. Gair i gall at yr addasiad nesaf Mr Baker!

Ond peidiwch â gadael i hynny eich rhwystro rhag heidio draw i’r Wyddgrug i weld cynhyrchiad arall sy’n taro deuddeg. O’r set i’r sain, o’r cast i’r canu - dyma gynhyrchiad safonol a theatrig sy’n deilwng o gynulleidfa niferus. Mae’r cynhyrchiad i’w weld yno tan y 7fed o Hydref.

Edrych mlaen...

Y CYMRO - 18/8/06

‘Wedi elwch, tawelwch fu’… Wrth inni ffarwelio â’r llwch yn Felindre,
dwi’n pacio’n nghês ac yn teithio i fyny am Gaeredin i ymweld â’r Ŵyl Fawr arall sy’n digwydd yno ym mis Awst. Cyn mynd, blas sydyn o’r hyn allwn ni edrych ymlaen ato dros y misoedd nesaf.

Da oedd clywed wythnos yma bod Rhys Ifans am ddychwelyd i’r West End i ymuno â chwmni’r Donmar Warehouse ar gyfer eu tymor newydd. Bydd Rhys yn ymuno â Kim Cattrall, Penelope Wilton ac Ian McDiarmid i berfformio gwaith gan David Mamet, Patrick Marber a David Eldridge.

I’r rhai ohonoch sydd heb gael y cyfle i weld Daniel Evans yn y sioe wych ‘Sunday in the Park with George’ gan Sondheim, dyma’ch cyfle olaf, gan fod y sioe yn gorffen ar yr 2il o Fedi. Mae’r sioe yn Theatr Wyndham, Llundain. Cofiwch fod sawl sioe newydd ar fin agor yn y West End gan gynnwys yr hir ddisgwyliedig ‘Wicked’ sydd eisioes wedi ennill 15 gwobr nodedig tra ar Broadway gan gynnwys Grammy a 3 Gwobr Tony. Bydd y sioe yn agor yn swyddogol ar y 27ain o Fedi yn Theatr yr Apollo Victoria. Cofiwch hefyd am ‘The Sound of Music’ sy’n agor yn y Palladium ar 3ydd o Dachwedd. Os ewch chi heibio Theatr y Palace, mi welwch chi droed mawr tu allan! Bydd sioe Monty Python ‘Spamalot’ yn agor yno ar y 30ain o Fedi.

Yng Nghymru, bydd Cwmni’r Frân Wen yn teithio efo addasiad John Ogwen o nofel y diweddar Eirug Wyn - ‘Bitsh!’ - nofel a enillodd Wobr Goffa Daniel Owen yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Tyddewi 2002. Dyma ‘ddrama afaelgar sy’n cyfuno hiwmor ffraeth gyda thristwch sefyllfa drasig Abi’ yn ôl y cwmni. Mae’n adrodd hanes Abi wrth iddo ail-wynebu ei orffennol pan yn hogyn ifanc chwilfrydig yn y chwedegau, i gyfeiliant synau Elvis, Manfred Mann a’r Rolling Stones. Bydd y cwmni yn agor yn Neuadd Dwyfor Pwllheli ar y 10fed o Hydref ac mae’r cast yn cynnwys Carwyn Jones, Rhian Blythe, Catrin Fychan, Jonathan Nefydd, Maldwyn John, Eilir Jones a Mari Wyn. O sôn am y Steddfod a’r chwedegau, bydd Sharon Morgan hefyd yn mynd â’r ddrama ‘Holl Liwie’r Enfys’ ar daith yn yr Hydref. Bydd y cwmni yn ymweld â Chanolfan y Celfyddydau yn Aberystwyth ar y 13eg o Fedi, cyn teithio i’r Wyddgrug, Pontyberem, Harlech, Bangor a Chrymych.

‘Diweddgan’ gan Samuel Beckett fydd cynhyrchiad nesa’r Theatr Genedlaethol, gydag Owen Arwyn, Arwel Gruffydd, Lisabeth Miles a Trefor Selway o dan gyfarwyddyd Judith Roberts. Bydd y cwmni yn agor yn Theatr Gwynedd, Bangor ar y 5ed o Hydref.

Braf gweld bod gan Clwyd Theatr Cymru hefyd sawl cynhyrchiad yn cael ei baratoi yn yr Wyddgrug. Bydd y cwmni yn cyflwyno ‘The Grapes of Wrath’ gan John Steinbeck sy’n agor ar y 14eg o Fedi, ‘An Inspector Calls’ gan J.B. Priestley sy’n agor ar yr 21ain o Fedi, ‘An Ideal Husband’ gan Oscar Wilde sy’n agor ar y 19eg o Hydref a ‘Memory’ gan Jonathan Lichtenstein sy’n agor ar yr 2il o Dachwedd. ‘Beauty and the Beast’ fydd eu pantomeim Roc a Rôl eleni dros gyfnod y Nadolig.

Digon i edrych ymlaen ato felly!

Edrych ymlaen...

Y Cymro – 11/01/08

A phawb bellach wedi setlo nôl yn y gwaith wedi’r holl ddathliadau, cyfle'r wythnos hon ichi lenwi’r dyddiaduron newydd efo rhai o’r cynnyrch dramatig fydd i’w weld yng Nghymru dros y misoedd nesaf.

Cychwyn efo’n Theatr Genedlaethol sy’n dechrau eu tymor o ddramâu ar y thema o ‘fradwriaeth’ efo ‘un o gynyrchiadau llwyfan mwyaf erioed yn y Gymraeg’. Sôn ydw’i am ‘Y Pair’ - cyfieithiad Gareth Miles o ddrama enwog Arthur Miller, ‘The Crucible’. Mae’r ddrama wedi’i gosod yn ystod achosion llys pentref Salem yn nhalaith Massachusetts rhwng Chwefror 1692 a mis Mai 1693 pan gyhuddwyd 150 o bobol o fod yn wrachod. Cafwyd 14 o ferched a phum gŵr yn euog ac fe’u crogwyd. Gwrthododd diffinydd arall â phledio i’r cyhuddiad ac fe’i dedfrydwyd i farwolaeth drwy ei wasgu o dan lwyth o gerrig.

Bydd y cast o 17 yn cynnwys Owen Arwyn, Rhian Jayne Bull, Fraser Cains, Richard Elfyn, Maxine Finch, Owen Garmon, Lowri Gwynne, Betsan Llwyd, Paul Morgans, Jonathan Nefydd, Catrin Powell, Christine Pritchard, Dyfan Roberts, Trefor Selway, Tonya Smith a Llion Williams gyda Catrin Morgan yn chwarae rhan arweinydd answyddogol ifanc a dichellgar gwrachod honedig Salem, Abigail Williams. Judith Roberts sy’n cyfarwyddo a Sean Crowley yn cynllunio.

Bydd y daith yn cychwyn yn Theatr Gwynedd, Bangor ar y 7fed tan y 9fed o Chwefror, 2008, cyn mynd ymlaen i Ganolfan Celfyddydau Aberystwyth Chwefror 12-13; Theatr Mwldan, Aberteifi Chwefror 20-22; Canolfan Celfyddydau Taliesin, Abertawe Chwefror 28-29; Clwyd Theatr Cymru, Yr Wyddgrug Mawrth 5-6; Theatr y Lyric, Caerfyrddin Mawrth 10 gan orffen y daith yn Theatr Sherman, Caerdydd ar Fawrth 13-14. Bydd pob perfformiad yn dechrau am 7.30 o’r gloch.

Yn y Gwanwyn, bydd y cwmni yn mentro gyda’u hail gynhyrchiad o un o ddramâu Saunders Lewis ‘Siwan’ ac yna’r hir ddisgwyliedig ‘Iesu!’ sef drama newydd a dadleuol Aled Jones-Williams, a lwyfannir yn ystod wythnos yr Eisteddfod Genedlaethol yng Nghaerdydd, cyn mynd ar daith o gwmpas prif theatrau Cymru’n yr Hydref. Gobeithio hefyd y gwelwn ni’r cwmni yn cyflwyno darllediadau o’r dramâu newydd sydd wedi’u comisiynu ganddynt sy’n cynnwys gwaith gan Michael Povey, yn ogystal â dramâu buddugol Prifwyl y llynedd. Mwy o wybodaeth ar www.theatr.com

Ac o sôn am ddramodwyr newydd, rhaid llongyfarch Theatr Bara Caws am lwyfannu ‘drama broffesiynol gyntaf Dylan Wyn Rees’ fydd ar daith rhwng Mawrth 26 a’r 19 Ebrill. ‘Y Gobaith a'r Angor’ ydi teitl y gwaith, ac mae’r cwmni yn addo y cawn brofi ‘dafell o dorth bywyd sy’n ddigri a thrist, undonog a bywiog, ac yn cynnig gobaith o fath o ganol ei thywyllwch’. Y cast fydd Dyfrig Wyn Evans, Gwenno Elis Hodgkins, Huw Llŷr, John Glyn Owen a Gwyn Vaughan dan gyfarwyddyd Maldwyn John. ‘Er nad yw efallai yn addas i blant o dan 12, gyda’i gymysgedd o ffraethineb a dwyster’, mae’r cwmni yn sicr y bydd y cynhyrchiad ‘yn boblogaidd ymhlith ein cynulleidfaoedd arferol.’ Yn ystod y daith, bydd y cwmni yn ymweld â Theatr Gwynedd rhwng Mawrth 28 a 29, Galeri Caernarfon Mawrth 26, Canolfan y Celfyddydau, Aberystwyth Ebrill 9 a Neuadd Llanofer, Caerdydd Ebrill 12. Adduned blwyddyn newydd i Bara Caws? Gwella a diweddaru eich gwefan os gwelwch yn dda! Mwy o wybodaeth ar gael drwy ffonio 01286 676335.

Rhaid canmol Arad Goch am wefan sy’n llawn gwybodaeth a chefndir y cwmni. Da iawn!. Mae blwyddyn brysur iawn yn wynebu’r cwmni sy’n cychwyn efo’u cynhyrchiad newydd o ddrama Sêra Moore Williams ‘Mwnci ar Dân’ sydd ar daith rhwng 14 Ionawr a 20 Chwefror. ‘Wrth galon Mwnci ar Dân, mae hanes bachgen ifanc anniddig sy'n chwilio am fywyd gwell, a'i gariad sydd hefyd a'i breuddwydion’, yn ôl y cwmni, ‘Mae'r ddrama yn trafod cyfrifoldeb yr unigolyn am ei hunan a thros eraill, gyda phwyslais efallai ar y cyfrifoldeb a ddaw yn sgil bod yn rhiant’. Mae’r ddrama hon yn dilyn yn nhraddodiad cynyrchiadau diweddar gan Arad Goch sy’n arbenigo mewn gwaith i blant a phobl ifanc. Bydd y cwmni yn agor ym Mhwllheli ar Ionawr 15fed cyn ymweld â Theatr Gwynedd, Bangor, Ysgol y Cymer, Rhondda, Ysgol Bro Ddyfi, Machynlleth, Ysgol Bro Morgannwg, Neuadd Pontyberem, Canolfan Celfyddydau Pontardawe, Ysgol Bryntawe, Neuadd Bronwydd, Theatr Llwyn, Llanfyllin, Ysgol Morgan Llwyd, Wrecsam, Chapter, Caerdydd gan orffen yn eu Canolfan yn Aberystwyth.

Bydd y cwmni hefyd yn cynnal eu pumed Ŵyl Agor Drysau rhwng Mawrth 11 a’r 15 sef Gŵyl Theatr Ryngwladol i Gynulleidfaoedd Ifanc yn cynnwys perfformiadau o Ffrainc, Denmarc, Gwlad Belg, Lloegr, Iwerddon yn ogystal â pherfformiadau gan rai o gwmnïau theatr gorau Cymru. Cynhelir yr ŵyl yn Aberystwyth. Mwy o wybodaeth ar www.aradgoch.org

Ac i orffen, draw yng Nghlwyd Theatr Cymru rhwng Ionawr 31 a Chwefror 16 mae drama newydd Sophie Stanton o’r enw ‘Cariad’ wedi’i gyfarwyddo gan Phillip Breen, gyda Esther Ruth Elliott, Bettrys Jones a Rachel Lumberg yn y cast. Rhwng Chwefror 7 a Mawrth 1, bydd Tim Baker yn cyfarwyddo ‘Breuddwyd Noswyl Ifan’ (yn Saesneg) gan Shakespeare a bydd y cast yn cynnwys Simon Armstrong, Louise Collins, Steven Elliott, Sally Evans, Bradley Freegard, Michael Geary, Phylip Harries, Eleanor Howell, Julian Lewis Jones, Daniel Lloyd, Dyfrig Morris, Siwan Morris, Alex Parry, Dyfed Potter, Sion Prichard, Lucy Rivers a Simon Watts. Gwledd dwi’n siŵr. Mwy o wybodaeth ar www.clwyd-theatr-cymru.co.uk

'Ail Liwio'r Byd' a 'Jac yn y Bocs'

Y Cymro - 21/7/06

Dau wahoddiad wythnos yma i weld dwy sioe wahanol iawn. Grŵp Ieuenctid Theatr Fach Llangefni yn cyflwyno addasiad o’r ddrama gerdd ‘Ail Liwio’r Byd’ a Theatr Bara Caws yn perfformio’r sioe glybiau ‘Jac yn y Bocs’ yng Nghlwb Rygbi Bethesda.

Roedd teithio draw i Theatr Fach Llangefni yn brofiad ddigon nerfus i mi ar sawl lefel, oherwydd dyma ddrama gerdd y cyd-sgwennais i gyda Gareth Glyn ar gyfer Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd, Bro Conwy yn 2000.

Bryd hynny, Theatr Gogledd Cymru Llandudno oedd y lleoliad a chast o 400 o blant! A rŵan, dyma gast o 40 yn mynd ati i’w llwyfannu yn un o theatrau lleia Cymru! Catrin Jones (Pennaeth Drama Ysgol y Creuddyn) oedd yn gyfrifol am gyfarwyddo’r ddwy fersiwn, a hi hefyd oedd wedi addasu’r sioe ar gyfer y criw ifanc yma, gyda chymorth Annest Rowlands.

Cefais fy swyno efo pob un wan jac o’r cast - pawb yn rhoi ei orau, ac yn amlwg yn mwynhau bob eiliad o’r profiad. Dyma le mae cychwyn diddordeb ein hieuenctid yn y theatr, gan roi cyfleoedd fel yma iddynt i fwynhau a diddanu cynulleidfa leol. Gobeithio bydd y profiad o lwyfannu sioeau tebyg yn hwb iddynt i ddilyn gyrfa yn y celfyddydau.

Rhaid enwi Iestyn Lewis a roddodd berl o berfformiad fel ‘Sydna’ - y seren siwpyr yn yr olygfa o Awstralia! Arbennig iawn. Clod hefyd i’r Theatr Fach sy’n amlwg yn bwerdy drama bwysig iawn yn Sir Fôn, a hir y pery hynny.

I Glwb Rygbi Bethesda wedyn ar nos Sadwrn chwilboeth! Mynd yno’n amheus iawn, heb wybod yn iawn os oeddwn am fwynhau’r profiad o weld sioe glybiau arall, gan Theatr Bara Caws.

Dyfan Roberts, Tony Llewelyn a Bryn Fôn sy’n gyfrifol am y sgript, a’r diwydiant teledu sy’n ei chael hi tro ma! Dyma dri sy’n hen gyfarwydd â’r testun, a stôr o sweips yn barod i’w tanio!

Cyfres o olygfeydd ydi’r sioe, yn efelychu sawl math gwahanol o raglenni ar S4C - o’r Newyddion a’r tywydd i Blaned Plant; o raglenni garddio i Bandit, a’r diléit prin hwnnw dyddiau yma - cyfres ddrama a ffilm gyfnod uchelgeisiol!

Maldwyn John ydi’r Rheolwr Llawr hoyw sy’n llywio’r cyfan, a fo sydd efo’r dasg anodd o gadw’r cyfan i fynd drwy bontio’r golygfeydd a chodi ysbryd y gynulleidfa. Llyr Ifans wedyn fel ‘Jac Jones’ - bachgen sy’n cychwyn ei yrfa yn y diwydiant ar gynllun tebyg i CYFLE, ac yna’n cael ei ddyrchafu yn brif weithredwr y sianel. Eilir Jones a’i ystod o gymeriadau gwahanol - o Ffarmwr Ffowc i’r garddwr noeth! a Lisa Jên Brown a Catrin Mara yn rhoi testun i’r innuendo rhywiol! Mae yna lu o gymeriadau eraill hefyd, chlod mawr i’r pump ohonynt am fedru llithro o un cymeriad i’r llall mor rhwydd a diffwdan.

A’r cwestiwn mawr - be o’n i’n feddwl?! Wel, mae’r ffin rhwng ‘smyt’ a dychan yn un denau iawn. Mae ambell sioe debyg yn y gorffennol wedi methu am fod y deunydd mor wan. Ond tro ma, mae 'na ddigon o ddychan (ac ambell i wirionedd!) sy’n codi’r cyfan uwchlaw’r jôcs budur a’r innuendo’s. Mi nes i chwerthin, ac ynghanol y gwres, roedd hynny’n dipyn o gamp!

Bydd y cwmni yn ymweld â Chaernarfon, Abergele a Phorthmadog wythnos yma, ac yna Blaenau Ffestiniog, Llanberis ac Eisteddfod Abertawe wedi hynny.

Edrych mlaen...

Y Cymro - 20/4/07

Cyfle i edrych mlaen yr wythnos hon am rai o’r cynhyrchiadau fydd i’w gweld dros y misoedd nesaf gan gychwyn efo Eisteddfod yr Urdd sy’n cael ei chynnal eleni, yn Sir Gâr. Ar Nos Sadwrn, 26ain o Fai yn y Pafiliwn gwelir hanes ‘Y Llyfr Du’ sef sioe wedi ei hysgrifennu gan Mererid Hopwood a Tudur Dylan, a’r gerddoriaeth gan Dyfan Jones, a'i chyfarwyddo gan Cefin Roberts. Hon yw sioe agoriadol yr Eisteddfod ac yn mynd â ni i ddirgelion 'straeon a cherddi un o drysorau mwyaf ein Llên, sef Llyfr Du Caerfyrddin’.

‘Dagrau’r Coed’ yw enw’r sioe ieuenctid, a bydd hon i’w gweld yn Theatr y Lyric ar Nos Sul a Nos Lun, 27ain a’r 28ain o Fai. ‘Mae’r sioe gerdd hon am griw o bobl ifanc yn wynebu penderfyniadau; penderfyniadau pwysicaf eu bywydau. Mae'n sioe am gyfeillgarwch a chasineb, am ddisgwyliadau rhieni i'w plant ac am gariad a thrais… Drama gerdd Gymreig sy'n ffres, yn ddeinamig ac yn real’.

Ac yn ôl i’r Pafiliwn ar Nos Fawrth a Nos Fercher, 29ain a’r 30ain o Fai ar gyfer pasiant y plant sef ‘O Bren Braf! ‘Alegori wedi ei lleoli o gwmpas coeden lle mae criw o blant yn chwarae sydd yma, plant sydd yn gweld y goeden yn bwysig am wahanol resymau. Mae’r bechgyn yn gweld y goeden fel arwydd o’r gorffennol, lle cânt gwrdd ag arwyr megis Twm Sion Cati ac Owain Glyndŵr. Ond mae gwrthdaro rhwng y bechgyn a’r merched. Mae’r merched yn ystyried y goeden fel arwydd o’r dyfodol. Maen nhw’n sylweddoli fod gan y goeden bwerau hudol sy’n caniatau iddyn nhw weld i’r dyfodol.’ Mynnwch eich tocynnau yn fuan ddweda i!

‘Cariad Mr Bustl’ sef cyfieithiad Gareth Miles o’r ddrama ‘Le Misanthrope’ gan Molière fydd yn dod â ‘Thymor y Clasuron’ ein Theatr Genedlaethol i ben dros yr wythnosau nesaf. ‘Comedi soffistigedig am frwydr un dyn i fod yn onest a diffuant mewn byd rhagrithiol’ yw cefndir y ddrama. ‘Mae Selina yn wraig weddw ifanc, brydferth a chanddi gyfrif banc helaeth. Mae pob dyn yn heidio ar ei hôl hi, a Mr Bustl yn eu plith . . . er gwaetha’r ffaith ei bod hi’n euog o bob ‘trosedd’!.’ Mae’r cast yn cynnwys Ffion Wyn Bowen, Huw Garmon, Mirain Haf, Clare Hingott, Glyn Morgan, Rhian Morgan, Dyfrig Morris, Jonathan Nefydd, Seiriol Tomos a Llion Williams gyda Judith Roberts yn cyfarwyddo. Tryweryn fydd thema cynhyrchiad nesa’r cwmni ar gyfer yr Eisteddfod Genedlaethol yn Sir y Fflint eleni. Manon Eames sydd yng ngofal y sgript a Tim Baker yn cyfarwyddo, gan fod y cynhyrchiad ar y cyd â chwmni Clwyd Theatr Cymru. Cynhelir y perfformiadau ym mhrif awditoriwm Theatr Clwyd - 4 perfformiad rhwng nos Fawrth 7fed a nos Wener 10fed o Awst, gyda matinee arbennig ar bnawn Sadwrn 8fed o Awst. ‘Bydd yn gynhyrchiad ar raddfa fawr a bydd cyfle i'w weld wedi'r Eisteddfod gyda thaith i’r prif theatrau rhwng yr 11eg o Fedi a’r 13eg o Hydref.

Sioe arall fydd i’w gweld yn Theatr Clwyd yn ystod yr Eisteddfod fydd Caffi Basra’ sef sioe glybiau newydd Theatr Bara Caws, gan Eilir Jones. Yn y cast hefyd mae rhai o selogion mwya' poblogaidd y sioeau clybiau, Maldwyn John, Gwenno Hodgkins, a Lisa Jen. Bydd y cwmni hefyd yn teithio wedi’r Ŵyl.

Ac o sôn am Clwyd Theatr Cymru, os yda chi’n digwydd bod yn Efrog Newydd ym mis Mai, cofiwch fod y cwmni yn perfformio ‘Memory’ gan Jonathan Lichtenstein fel rhan o’r ŵyl ‘Brits on Broadway’ rhwng y 5ed a’r 27ain o Fai.

Mae Llwyfan Gogledd Cymru ar fin cychwyn eu hail-daith efo’r ddrama ‘Branwen’. Bydd y daith yn cychwyn ar y 3ydd o Fai ac yn ymweld ag Aberystwyth, Felinfach, Ystradgynlais, Bae Colwyn, Caerdydd, Caernarfon, Yr Wyddgrug a Chlwb Cymru Llundain. Bydd y cwmni hefyd yn ymweld ag Iwerddon ar gyfer tri pherfformiad yn Waterford, Letterkenny a Kilkenny.

‘Rhieni Hanner Call a Gwyrdd’ fydd cynhyrchiad nesaf Theatr Arad Goch sef addasiad Sera Moore Williams o lyfr Brian Patten. Mae’r cynhyrchiad yn addas i blant 7-11 oed a bydd y cwmni yn teithio ym mis Mehefin a Gorffennaf.

Digon i’w weld felly dros fisoedd yr Haf.

Edrych mlaen...

Y Cymro - 17/11/06

Wythnos i gael fy ngwynt ataf oedd yr wythnos ddiwethaf, a thrwy hynny rhoi’r cyfle imi gadw llygad ar y cynhyrchiadau sy’n parhau i deithio dros y misoedd nesaf, yn ogystal ag ambell i gynhyrchiad newydd sydd ar fin agor.

Un cynhyrchiad dwi heb gael y cyfle i’w weld hyd yma ydi cynhyrchiad Llwyfan Gogledd Cymru o ddrama Ifor ap Glyn a Darach Ó Scolaí o’r enw ‘Branwen’. Cariad ar draws môr yr Iwerddon ydi disgrifiad y cwmni o’r ddrama dairieithog hon, gyda Ffion Dafis, Dafydd Dafis, Stephen D’Arcy a Bridin Nic Dhonncha yn y cast. Wedi perfformiadau yng Nghaerdydd yr wythnos diwethaf, bydd y cwmni yn ymweld â Theatr Elli, Llanelli ar y 18fed o Dachwedd, ac yna Neuadd Dwyfor, Pwllheli ar yr 22ain gan orffen eu taith yn Theatr Ardudwy, Harlech ar y 24ain.

Ac o sôn am ddrama sydd ar fin gorffen ei thaith, at ddrama sy’n cychwyn crwydro Cymru'r wythnos hon. Comedi newydd gan Valmai Jones ydi ‘Actus Reus’ sy’n cael ei lwyfannu gan Theatr Bara Caws. ‘Murder Mystery’ ydi’r ddrama wedi’i gosod mewn gwesty anial, gyda chriw o actorion yn ymweld â’r gwesty a chael eu dal o fewn dirgelwch llofruddiaeth go iawn. Mae’r cast yn cynnwys Sue Roderick, Eilir Jones, Maldwyn John, Dyfan Roberts, Jonathan Nefydd a’r awdures ei hun, Valmai Jones. Bydd y ddrama’n agor yn Neuadd Goffa Amlwch ar Nos Fawrth, 21ain o Dachwedd cyn mynd draw am Langefni ar yr 22ain, Blaenau Ffestiniog ar y 23ain a Theatr Gwynedd, Bangor ar y 24ain a’r 25ain. Bydd y cwmni ar daith tan yr 16eg o Ragfyr.

Mae’r bwrlwm o ddramâu yn parhau yn Theatr Clwyd gyda chynhyrchiad Terry Hands o’r ddrama ‘Memory’ gan y dramodydd o Gymru, Jonathan Lichtenstein. Ymysg y Cymry yn y cast mae Ifan Huw Dafydd a Lee Haven-Jones. Mae’r cynhyrchiad i’w weld yno tan y 25ain o Dachwedd.

Ac o sôn am Terry Hands, un cynhyrchiad roddodd wir wefr imi oedd ei gynhyrchiad ef o ddrama Peter Schaffer, ‘Equus’ nôl ym 1997. Roeddwn i wrth fy modd o glywed bod yna gynhyrchiad newydd o’r ddrama bwerus hon yn mynd i agor yn y West End fis Mawrth nesaf. Ymysg y cast fydd seren ffilmiau Harry Potter - Daniel Radcliffe a Richard Griffiths, o dan gyfarwyddyd Thea Sharrock ac wedi’i gynhyrchu gan David Pugh a Dafydd Rogers.

Parhau i agor hefyd mae’r dramâu cerdd newydd yn Llundain, a phleser mawr fydd cael bod ymysg y cyntaf i weld ‘The Sound of Music’ fydd yn agor yn swyddogol yr wythnos yma yn Theatr y London Palladium. Er bod y sioe wedi colli dau o’u prif actorion, a hynny cyn iddi agor hyd yn oed, mae’n argoeli i fod yn sioe lwyddiannus gyda’r Gymraes Connie Fisher yn swyno’r beirniaid efo’i hyder a’i dawn gerddorol.

Sioe arall sydd newydd agor ydi fersiwn lwyfan o’r ffilm enwog o’r 80au ‘Dirty Dancing’ . Mae’r sioe, sy’n cynnwys yr holl hits cerddorol o’r ffilm i’w gweld yn Theatr Aldwych ar hyn o bryd.
I ffans o waith JRR Tolkien, bydd y fersiwn lwyfan o ‘Lord of the Rings’ yn agor yn Theatr Frenhinol Drury Lane ar y 9fed o Fai 2007.

Siom fawr oedd clywed yr wythnos hon bod y cynhyrchiad ‘Bent’ gydag Alan Cumming i gau ar y 9fed o Ragfyr, a hynny pum wythnos yn gynnar. Os am wefr gofiadwy, mynnwch eich tocynnau yn awr.

Ac i gloi, rhaid sôn am y sioe ddiweddara i swyno’r West End sef cynhyrchiad newydd Trevor Nunn o Glasur Gershwin, ‘Porgy a Bess’. Wedi costio tair miliwn o bunnau, gyda chast o 40 a cherddorfa o 20, mae Nunn wedi gwneud gwyrthiau i droi’r opera bedair awr yma yn sioe gerddorol dwy-awr-a-hanner. Mae’r sioe i’w gweld ar hyn o bryd yn Theatr y Savoy.

'Un Fach Flewog'

Y Cymro – 19/8/11

Gwibdaith brys fu hi draw i Wrecsam i brofi arlwy denau Dramâu’r Eisteddfod. Dwy ‘brif’ ddrama yn unig, sy’n siom ynddo’i hun, a gwacter absenoldeb prif gynhyrchiad y Theatr Genedlaethol yn boenus o amlwg.

‘Un Fach Flewog’ o waith Eilir Jones, sef sioe glybiau Theatr Bara Caws oedd y cyntaf imi ei weld, ar eu noson agoriadol yng Nghlwb RAFA, ar gyrion y dref. Cyrraedd y Clwb yn brydlon am 7.30 gan wybod, yng ngwir draddodiad y sioeau clybiau, na fyddai dim i’w weld ar y llwyfan tan wedi wyth, er mwyn i’r gynulleidfa wlychu’u pig ac i’r cwrw anwesu eu synnwyr comedi.

Siop anifeiliaid anwes ydi’r lleoliad eleni, sy’n rhyddhau pob math o jôcs anweddus am bethau byw a blewog, gan gynnwys y parot ‘Gwynfryn’ yn y gornel a’r ‘Pwsi Jonsi’ a ddiflannodd yn sydyn rai misoedd yn ôl, a does neb wedi’i weld ers hynny! Un o’r cymeriadau mwyaf diddorol yw’r arch-lygoden ‘Hosanna Ben Landin’ sy’n barod i arwain gwrthryfel er mwyn sicrhau rhyddid iddo ef a’i gyd-anifeiliaid.

Ymysg y meidrol sy’n cadw’r siop a’r ymwelwyr sy’n mynychu y mae ‘Neville’ (Maldwyn John) sy’n cynnal rhan helaeth o’r ddrama, yn ei rôl fel ceidwad y siop, ynghyd a’i wddw sdiff a’i gyd-weinyddes fronnog a rhywiol, ‘Kiley’ (Catrin Mara). Y llipryn (Iwan Charles) sy’n dioddef o’r clefyd Tourettes ac sy’n esgus cyfleus dros fedru cynnwys pob gair o reg yn yr iaith Gymraeg o fewn y pymtheg munud cyntaf! Swyddog cas a di-Gymraeg yr RSPCA (Gwenno Elis Hodgkins) sy’n llithro’n ddamweiniol (ta bwriadol?) drwy holl acenion Prydeinig y Deyrnas Unedig, wrth geisio cadw trefn ar y siop a’i berchennog. ‘Huwsi’ (Bryn Fôn) y slebog seimllyd sy’n llwyddo i doddi calon ‘Kiley’ a’i lais radio melfedaidd.

Mae gen i linyn mesur pwrpasol iawn ar gyfer sioeau clybiau Bara Caws bellach sy’n ymestyn o fod yn grafog a chlyfar ar un llaw, a bod yn smyt ac anweddus ar y llaw arall. Dros y blynyddoedd, rhaid dweud fod y cwmni wedi llwyddo i godi uwchlaw’r anweddus, a chreu deunydd wirioneddol glyfar a chrafog, ac er bod eiliadau prin o hynny yma eleni, rhwng y gyfeiriadaeth at Radio Cymru, Glanaethwy, Porthpenwaig a stori grafog ‘Hosanna Ben Landin’ , yn anffodus mae’r orddibyniaeth ar y rhegi, yr anweddus a’r damweiniau bwriadol yn peri i’r gynulleidfa golli diddordeb, sy’n siomedig.

Mi lwyddodd y sioe i ddiddanu cynulleidfa feddw’r Ŵyl; fe lwyddodd i ddychryn a chodi gwrychyn ambell un, na welodd sioe o’i math o’r blaen. Ond i lawer sy’n hen gyfarwydd â’u gwaith, fel y criw o genod Pen Llŷn a hogia Felinheli, a fu yno'r un noson â mi, roedd elfen o siom yn amlwg. Mae’r syniad craidd o waith Eilir Jones yn cynnig ac yn crefu am lawer mwy o ddychan a dyfnder, ac erfyniaf ar y cwmni i ail-edrych am y sgript cyn mentro ar daith.

Edrych mlaen...

Y Cymro - 16/6/07

Dros yr wythnosa nesa, dwi am fwrw golwg ar rai o’r dramâu a’r dramâu cerdd newydd sy’n dod i Lundain. Ond cyn cychwyn ar fy nhaith, beth sydd ar y gweill yma’n Nghymru…?

Braf clywed bod Meic Povey yn gweithio ar ddrama newydd o’r enw ‘Hen Bobl Mewn Ceir’ fydd yn agor yn Theatr y Sherman, Caerdydd ym mis Tachwedd 2006 ac yn teithio Cymru o’r 8fed o Dachwedd tan yr 2il o Ragfyr.

Cynhyrchiad i Sgript Cymru fydd y ddrama, a dyma flâs o’r cynnwys : ‘Mae Roy yn nyrs 59 mlwydd oed sy’n gweithio mewn hosbis. Mae’n byw gyda mam fusgrell sy’n alcoholig. Mae hefyd yn gwadu ei rywioldeb. Mae Ceri, nyrs gynorthwyol 39 mlwydd oed wedi ei chaethiwo mewn priodas ddi-ryw. Pan maent yn cyfarfod mae fflam perthynas bosibl yn cael ei chynnau, ond a yw’n bosib ei gynnal , neu a yw’r ddau wedi eu niweidio’n ormodol yn emosiynol i wneud iddo weithio? Gyda phathos a hiwmor tywyll, ‘rydym yn dilyn ymdrech deg Roy a Ceri i droi’r cloc yn ôl, ac i ail-afael yn swyn eu hieuenctid coll. Ac wedi’r cyfan, onid yw llaw gysurlon cyfeillgarwch fil gwaith gwell na rhyw fodio trwsgl yn y tywyllwch?’

Bydd Sgript Cymru hefyd yn brysur yn yr Eisteddfod Genedlaethol eleni yn cyflwyno dwy ddrama (mewn cydweithrediad â ‘Living Pictures’) - ‘Mae Sera’n Wag’ gan Manon Steffan Ross (y buddugol yng nghystadleuaeth y ddrama fer a’r Fedal Ddrama'r llynedd) a drama fer gan Mari Siôn o’r enw ‘Car Dy Gymydog’. Bydd y dramâu’n cael eu cyflwyno fel rhan o raglen Dwy Yn Un yn Theatr y Maes, ddydd Iau, 10fed o Awst a dydd Sadwrn, 12fed o Awst. Bydd y cwmni hefyd yn cynnal gweithdy ar ysgrifennu ar gyfer y llwyfan yn Theatr y Maes ddydd Mawrth, 8fed o Awst.

Ac mae Sioe Glybiau Theatr Bara caws hefyd yn ymweld â’r Eisteddfod yn Abertawe efo’i sioe glybiau ‘Jac yn y Bocs’ gan Dyfan Roberts, Tony Llewelyn a Bryn Fôn. Y diwydiant teledu sydd o dan y chwyddwydr tro ma, a chawn hanes Jac Jones o’i ddiwrnod cyntaf fel rhedwr mewn stiwdio nes iddo gael ei wneud yn Brif Weithredwr y Sianel. Lisa Jên, Llyr Evans, Maldwyn John, Eilir Jones a Catrin Mara fydd yn adrodd yr hanes o dan gyfarwyddyd Tony Llewelyn ac i gerddoriaeth Emyr Rhys. Os da chi methu disgwyl tan fis Awst, bydd y cwmni yn cychwyn ar eu taith ar y 5ed o ‘Orffennaf yng Ngwesty’r Marine, Cricieth, cyn ymweld â Chemaes, Llangefni, Bethesda, Bala, Caernarfon, Abergele, Porthmadog, Blaenau Ffestiniog a Llanberis cyn cyrraedd Abertawe ym mis Awst.

Yn y Steddfod hefyd bydd Cwmni Rhosys Cochion yn cyflwyno eu sioe ‘Holl Liwie`r Enfys’ gan Catrin Edwards a Sharon Morgan. Mae`r sioe un fenyw yma`n archwilio byd hudolus merch ifanc sy’n tyfu’n fenyw yn Ne Orllewin Cymru yn ystod newidiadau pellgyrhaeddol 50au a 60au`r ganrif ddiwethaf, wrth iddi ddyheu am drawsnewidiad a chwilio am lwybrau i ryddid. Wedi’r ŵyl, bydd y cwmni ar daith yn yr Hydref

Ac wedi llwyddiant y ddrama ‘Frongoch’, da clywed fod Ifor ap Glyn eto’n brysur yn cyfansoddi drama newydd i Lwyfan Gogledd Cymru yn seiliedig ar hanes Branwen. Bydd y ddrama yn agor yn Nulyn ym mis Hydref, cyn teithio Cymru. Digon i edrych ymlaen ato felly…