'Crash'

Crash - 24/2/07

Mae cadw diddordeb unrhyw gynulleidfa yn sialens, ond pan mae dau lond bws o fyfyrwyr TGAU yn eich aros, mae’r her dipyn yn fwy! Wrth wylio’r môr o fyfyrwyr yn llifo drwy ddrysau’r Galeri yng Nghaernarfon, ar gyfer perfformiad Cwmni Theatr Arad Goch o ddrama Sêra Moore Williams ‘CRASH’, roeddwn i’n dechrau cydymdeimlo efo’r cwmni a’r cast. Sut oedd y pedwar actor ifanc am drosglwyddo’r stori a’u neges i’r gynulleidfa ‘falch-o-gael-dianc-o’r-ysgol’ yma?!…

Does dim dwywaith bod gan Arad Goch y profiad o ddelio efo cynulleidfaoedd ifanc, a nhwtha yn ‘arbenigo mewn theatr i blant a phobl ifanc’ ac yn ymweld ag ‘ysgolion, theatrau a chanolfannau cymunedol yng Nghymru a thu hwnt’. Thema gyfoes sydd i’r ddrama hon, a hynny am ‘bobl ifanc sy’n dwyn ceir, eu gyrru ar ras gan achosi niwed iddyn nhw eu hunain ac i aelodau’r gymuned’. Roedd y sgript yma yn nodweddiadol o waith Sêra, yn frith o gyfeiriadaeth at angylion a’r môr ac unigrwydd. I gyd-fynd â’r tecst, fe gafwyd trac cerddorol wedi’i berfformio yn fyw gan Oliver Morys, er mwyn gosod naws gyfoes ac i apelio at yr ieuenctid.

Gwnaeth y tri actor oedd yn perfformio eu gwaith yn arbennig o dda - Dafydd Rhys Evans, Rhiannon Morgan ac yn enwedig felly Robin Ceiriog oedd â dawn ryfeddol i swyno’r gynulleidfa efo’i bortread comig ac eto’n sensitif o’r ‘hogyn da’ oedd heb gael ei ddenu gan y bwlis i ddwyn ceir. Mae gan Robin y dalent brin honno yng Nghymru sef presenoldeb llwyfan - mae’n bleser i’w wylio, a’i amseru o ran comedi yn berffaith.

Fel cyfanwaith, fe lwyddodd y sioe ar y cyfan, ond allai’m deud mod i wedi dysgu namyn mwy wrth adael nag a wyddwn i wrth fynd mewn! Braidd yn wan a dibwrpas oedd y sgript. Roeddwn i’n disgwyl rhywbeth llawer iawn mwy caled a chyfoes. Chefais i mo fy nychryn o gwbl, na fy nghyflyru i feddwl - bod hyn yn beth drwg, allai achosi niwed mawr i rywun… Ai dyma oedd y diben?

Gwan hefyd oedd y gerddoriaeth a’r set; byddai taflunio delweddu o geir yn rasio ar y sgrin tu cefn i’r actorion wedi bod llawer mwy cyffrous na’r tegan o gar yn troi yn ei unfan. Doedd y ‘buzz’ mae’r ieuenctid yma yn ei gael o wneud hyn ddim yn cael ei gyfleu yn ddigonol gan yr actorion, a hynny oherwydd y sgript oedd yn rhy neis-neis a chywrain; mae angen caledi a chyffro a pherygl ac nid angylion, adenydd a stori garu. Gwan a rhy dawel oedd y solo ar y gitâr drydan hefyd, er iddi gynyddu fymryn wrth i’r sioe fynd rhagddi.

Beth bynnag fo’r pwnc, dwi yn credu bod theatr sydd wedi’i anelu at ieuenctid yn holl bwysig. Dyma gyfle gwych i ddangos pa mor ddramatig â theatrig y gall theatr fod. Mae angen apelio at ein synhwyrau; ein dychryn drwy eiriau a delweddau, fel bod pob un o bob oed yn gadael y ganolfan wedi’u heffeithio gan yr hyn maen nhw wedi’i weld. Yn anffodus, y tro yma, wnes i ddim. Mae’r daith bresennol wedi dod i ben yng Nghymru, ond mae cynlluniau i’w theithio yn yr Almaen ym mis Medi.

Gwobr Olivier i Daniel Evans

Y Cymro : 24/2/07

A braf yw medru gorffen ar nodyn cadarnhaol drwy longyfarch Daniel Evans ar ennill ei ail-Wobr Olivier yn Llundain nos Sul diwethaf am ei bortread o’r artist Georges Seurat yn y ddrama gerdd ‘Sunday in the Park with George’. Ennillodd y cynhyrchiad yma bum gwobr i gyd ar y noson, gan gynnwys yr Actores Gorau mewn drama gerdd i Jenna Russell, Y Cynllun Set Gorau, Y Cynllun Goleuo gorau a’r Cynhyrchiad Cerddorol gorau. Mae sôn am ail-lwyfannu’r sioe yn y dyfodol agos yn Efrog Newydd. Yn y cyfamser, mae Daniel newydd gychwyn ymarfer ar gyfer ei gynhyrchiad nesaf sef drama Christopher Hampton ‘Total Eclipse’ fydd yn agor yn y Menier Chocolate Factory ar 28fed o Fawrth.

'Cysgod y Cryman'

Y Cymro - 09/02/07

Tydi addasu unrhyw nofel ar gyfer y llwyfan ddim yn waith hawdd. Ond pan mae rhywun yn delio efo nofel sydd wedi swyno miloedd o ddarllenwyr dros yr hanner can mlynedd diwethaf; sydd wedi’i hastudio gan fyfyrwyr di-ri ar gyfer Lefel A a sydd wedi’i dewis fel ‘Llyfr Cymraeg y Ganrif’ ym 1999 mae’r her dipyn yn fwy.

Rydwi’n gyfarwydd iawn â’r nofel ‘Cysgod y Cryman’. Wedi fy swyno wrth ei hastudio ar gyfer Lefel ‘A’ ac wedi’i darllen hi droeon ers hynny a’r dilyniant ‘Yn ôl i Leifior’. ‘Roedd fy nisgwyliadau yn uchel wrth gamu mewn i Theatr Gwynedd, bnawn Sadwrn diwethaf. Pwy oedd yn mynd i fedru cyfleu'r Harri Vaughan golygus ac enigmatig? Pwy oedd am fod ddigon urddasol a chadarn i gyfleu’r penteulu Edward Vaughan? A beth am yr Wylan wyllt, oedd â’r gallu i droi myfyriwr o Bowys yn Gomiwnydd pybyr a thrwy hynny newid hanes a statws Stad Lleifior am byth?

Tybed oedd gan y cyfarwyddwr Cefin Roberts weledigaeth arbennig oedd yn mynd i’n swyno? Oedd ganddo actorion ddigon cry’ i gymeriadu’r cewri llenyddol yma, a rhoi inni wedd newydd ar gynfas eang y Clasur hwn? Oedd ganddo’r gallu i gyfleu ac ychwanegu at gynildeb a llyfnder addasiad Siôn Eirian?

‘Roedd cynhwysion un o gynyrchiadau Cefin yn amlwg. Cast MAWR a set FWY. Cerddoriaeth Gareth Glyn a chyn-fyfyrwyr Ysgol Glanaethwy. Cynhwysion sydd wedi bod yn hynod o lwyddianus yn y gorffennol, ac sydd wedi rhoi sawl cynnyrch blasus a chofiadwy. Ond ydi’r cynhwysion yma yn deilwng o fantell ein Theatr Genedlaethol? Ai dyma sut mae’r Theatr yng Nghymru am ein gwthio ymlaen i’r ddegawd nesaf, a chynrychioli Cymru ar lwyfannau Llundain?

Mae arna i ofn mai siom arall ETO oedd yn fy aros a sawl ‘na’ i’r cwestiynnau uchod. Cyn bod unrhyw actor wedi camu ar y llwyfan, roedd set-ar-dro ENFAWR Martin Morley yn amlwg yn hawlio rhan helaeth o’r llwyfan. Cymaint felly nes bod dim lle o gwbl i’r actorion symud o fewn bob golygfa. ‘Roedd teulu’r Trawsgoed wedi’i gwthio i gornel dde’r llwyfan, tra bod dim owns o urddas na chyfoeth yn cael ei adlewyrchu yn ‘nghegin’ na ‘chyntedd’ Lleifior. Doedd dim gwrthgyferbyniad rhwng byd moethus a bohemaidd Harri Vaughan ym Mhowys a’i fywyd fel myfyriwr ifanc ym Mangor. Ac wedi gwario cymaint ar y set cwbl anymarferol, ‘roedd dal gofyn i’r actorion a’r rheolwyr llwyfan i gario cadeiriau, byrddau a’r mân bropiau efo nhw! A pham bod yn rhaid disgwyl i’r set orffen troi rhwng bob golygfa cyn bod unrhyw actor yn yngan gair? Fe chwalodd hyn lyfnder yr addasiad yn llwyr.

Dwi’n gobeithio mai’r diffyg lle ac nid y cyfarwyddo oedd yn gyfrifol am stiff rwydd yr actio a’r symud drwyddi-draw. Roedd Harri Vaughan (Carwyn Jones) yn fwy tebyg i filwr plwm a’i freichiau’n sownd wrth ei ochor na’r Harri heini, annwyl a charismataidd. Yn anffodus, er cystal ymdrech Dyfan Roberts i bortreadu urddas Edward Vaughan, roedd osgo ei gorff a’i siaced oedd yn hongian oddi ar ei ysgwyddau yn cyfleu mwy o was y fferm na’r penteulu. Yr unig beth gwyllt am Gwylan (Lisa Jên Brown) oedd ei lipstig coch a’i sgidiau swnllyd oedd yn ei chaethiwo yn hytrach na’i gollwng yn rhydd. Di-liw a disylw oedd yr Almaenwr Karl (Owen Arwyn) a doedd Betsan Llwyd ddim digon ‘hen’ i fod yn fam. Ynghanol yr anobaith, fe gafwyd rhai cameos llwyddianus, a hynny gan y mân gymeriadau. Pan oedd y set yn caniatáu iddi symud, roedd Fflur Medi Owen yn hynod o drawiadol a deiniadol fel Greta Vaughan; roedd portread cynnil Iola Hughes o Marged Morris hefyd yn effeithiol iawn, a gresyn na chawsom ein cyflwyno i’r cymeriad llawer ynghynt yn y stori, gan mai hi sy’n ennill llaw Harri ar ddiwedd y dydd. Actor arall oedd â phresenoldeb llwyfan amlwg oedd Simon Watts oedd yn portreadu’r myfyriwr o’r De, Gwdig John oedd yn cyd-oesi â Harri yn y Coleg ym Mangor. Roedd gofyn i Simon hefyd gymeriadu’r cynghorydd Aerwennydd Francis - cymeriad a newidiodd ei gymeriad yn llwyr rhwng bod yn geidwad y siop a’i anerchiad graenus fel cynghorydd!

Roedd y dyblu yma gan actorion hefyd yn ychwanegu at y dryswch. Un funud roedd Bethan Wyn Hughes a Iola Hughes yn gymeriadau amlwg yn Nyffryn Aerwen, ac yna’n syth i fod yn fyfyrwyr ym Mangor! Oedd angen cymaint o ecstras yng ngolygfeydd Bangor? Oedd angen y ddawns wirion a’r gosod posteri?

Does 'na'm dwywaith y bydd y cynhyrchiad yma yn llenwi Theatrau Cymru, gyda’r tocynnau eisioes wedi’i gwerthu i gyd ym Mangor ac Aberystwyth. Gresyn mai campwaith llenyddol Islwyn Ffowc Elis fydd yn dennu ac yn plesio yn hytrach na gweledigaeth y cyfarwyddwr fyddai wedi medru cynnig cynhyrchiad beiddgar, heriol, theatrig neu gofiadwy gan ein Theatr Genedlaethol. Mae un cwestiwn yn aros. Wedi tair blynedd o siom, pam bod Cefin dal wrth y llyw?

'Cantre'r Gwaelod'

Y Cymro - 26/1/07

Cantre’r Gwaelod oedd thema sioe gymuned Aberdaron a’r Cylch y flwyddyn yma, wrth i tua hanner cant o drigolion yr ardal ddod ynghyd i berfformio am ddwy noson yn Ysgol Botwnnog dros y Sul. Yr actores a’r gantores Lowri Mererid oedd yn gyfrifol am y cyfarwyddo, a Huw Erith Williams a Gwenda Williams yn gyfrifol am y sgript a’r caneuon gwreiddiol. Bwrlwm brwdfrydedd a hwyl y criw oedd yn gyfrifol am lwyddiant y sioe sy’n brawf pellach o dalent unigryw ardaloedd Llŷn ac Eifionnydd.

Drwy gyfres o olygfeydd byr a chaneuon i uno’r cwbl ynghyd, fe gawsom gip ar hanes y Cantre unigryw yma, gyda’r brenin a’i deulu yn gwledda a diota, gan beri i Seithennyn y meddwyn mawr esgeuluso ei ddyletswyddau fel ceidwad y morglawdd, ac i’r ddinas gael ei boddi o dan y dŵr. Wrth wylio’r sioe, daeth golygfeydd o’r Tsunami a darodd Asia yn 2004 i gof, gan ddychmygu’r panic a’r pryder fyddai’n sicr o fod wedi bod mor amlwg yn y ddau le. Diwedd y sioe oedd unig wendid y cynhyrchiad gan fod y cyfan yn dod i ben mor sydyn drwy un gân ddigyfeiliant. Collwyd y cyfle i gyfleu golygfa llawn emosiwn a thristwch o’r ddinas a’i thrigolion wrth iddynt suddo o dan y dŵr gan adael y clychau yn canu am byth.

Gan nad oedd sôn am raglen i enwi’r unigolion a gymerodd ran, byddai’n annheg imi enwi ambell i wyneb cyfarwydd ynghanol y môr o wynebau. Cafwyd sawl cameo arbennig iawn fel y teulu brenhinol - yn enwedig y ferch a’i nain feddwol (oedd yn fy atgoffa o deulu brenhinol arall llawer mwy diweddar!) ac ysgrifennydd y llys wrth geisio cyfansoddi’r gwahoddiadau i’r Wledd. Roedd Seithennyn ei hun a’i lais swynol a’r criw ifanc oedd yn ein tywys drwy’r stori i gyd yn ychwanegu at lwyddiant y cyfanwaith hwn. Clod mawr i Huw Erith am ei ddawn i greu sgript gomedi gre’ a chyfoethog o dafodiaith Llŷn oedd yn bleser i’w glywed ac yn donic ar Nos Sul gwlyb iawn!

Dwi am aros yn yr ardal yma er mwyn llongyfarch Huw Geraint Griffith o ardal Cricieth wedi iddo ennill gwobr arbennig am ei gyfraniad i fyd y ddrama gerdd, sef Gwobr HUGO a gafodd ei gyflwyno iddo yn Theatr Upstairs at the Gatehouse yn Llundain yr wythnos diwethaf. Mae Huw sy’n byw ac yn gweithio yn Llundain wedi bod yn rhan allweddol o sawl cynhyrchiad theatr yn y Gatehouse sef gofod theatr arbennig sy’n cynnig cyfle i gwmnïau fedru arbrofi gydag unrhyw sioe newydd cyn mentro ymhellach.

Llongyfarchiadau unwaith yn rhagor i Daniel Evans sydd wedi derbyn enwebiad am un o Wobrau Olivier am ei bortread o’r arlunydd George Seurat yn y ddrama gerdd o waith Sondheim ‘Sunday in the Park with George’. Yn ogystal ag enwebiad am yr actor gorau mewn drama gerdd, mae’r sioe wedi derbyn sawl enwebiad am elfennau gwahanol o’r cynhyrchiad. Bydd rhaid aros tan Chwefror 18fed cyn cael gwybod pwy fydd wedi ennill. Ym mis Chwefror hefyd gawn ni glywed os fydd Daniel a Connie Fisher yn llwyddiannus yng Ngwobrau ‘What’s on Stage’ wedi i’r ddau gael eu henwebu gan y cyhoedd.

Cofiwch am y sioeau sydd i’w gweld yr wythnos hon sef Meini Gwragedd gan Gwmni Cydweithredol Troed-y-Rhiw yn Neuadd Goffa Tregaron Nos Wener 26ain a Nos Sadwrn 27ain am 8.00yh. Bydd cwmni Theatr y Crwys hefyd yn perfformio eu panto ‘Del Eila a’r Cwangosiaid’ ar nos Sadwrn y 27ain yn Theatr Capel Crwys, Caerdydd am 2.30yh a 7.30yh.

Edrych mlaen...

Y Cymro - 5/1/07

Anodd credu bod ugain drama gerdd newydd wedi agor yn y West End y llynedd, ac mae’n edrych yn debygol y bydd 2007 yr un mor llewyrchus. Yn dilyn llwyddiant y sioe deledu ‘How do you solve a problem like Maria?’ er mwyn dewis y prif gymeriad ar gyfer y sioe ‘The Sound of Music’, mae Andrew Lloyd Webber yn chwilio eto am seren newydd. Y tro yma, yr hogia fydd yn cystadlu yn ‘Any Dream will Do’ er mwyn canfod y prif gymeriad ar gyfer ei gynhyrchiad newydd o ‘Joseff a’i Gôt Amryliw’.

Bydd David Ian, a fu’n cyd-gynhyrchu ‘The Sound of Music’ yn lansio cyfres arall efo Simon Cowell er mwyn dewis y cast ar gyfer cynhyrchiad newydd o ‘Grease’ fydd yn agor yn Llundain yn yr Haf. Yn ôl Cowell, ‘Grease yw’r ddrama gerdd orau ar y blaned’ a does na’n ddwywaith y bydd na gryn gystadlu am rannau’r ddau brif gymeriad sef Danny a Sandy a gafodd eu hanfarwoli gan Olivia Newton-John a John Travolta yn y ffilm o’r 1970au. Yn sgil llwyddiant Connie Fisher, gobeithio y gwelwn ni’r Cymry yn dod i’r brig eto.

Braf yw clywed bod Daniel Evans ar fin cychwyn ymarfer drama gan Peter Gill o Gaerdydd sef ‘Certain Young Men’, a chofiwch am yr unigryw Rhys Ifans sydd i’w weld ar hyn o bryd yn y Donmar Warehouse yn addasiad Patrick Marber o ‘Don Juan in Soho’. Cymro arall sydd hefyd bellach ar lwyfan yn y West End ydi Owain Arthur yn rhan o gast cynhyrchiad teithiol y National Theatre - ‘The History Boys’ gan Alan Bennett. Hanes criw o hogia chweched dosbarth yn trafod rhyw, chwaraeon a phrifysgol ydi thema’r ddrama, ynghyd â’u hathrawon sydd gyn waethed bob tamaid â’r disgyblion! Mae’r ddrama eisioes wedi bod ar daith a bellach wedi setlo yn Theatr Wyndham.

Ac o aros yn y West End, cofiwch am y sioeau canlynol sydd ar fin agor : drama bwerus Peter Schaffer am seiciatrydd sy’n ceisio rhoi triniaeth i fachgen ifanc sydd ag obsesiwn am geffylau sef ‘Equus’. Bydd y cynhyrchiad yn agor fis Mawrth yn Theatr Gielgud efo seren ffilmiau Harry Potter - Daniel Radcliffe a Richard Griffiths, o dan gyfarwyddyd Thea Sharrock. I ffans o waith JRR Tolkien, bydd y fersiwn lwyfan o ‘Lord of the Rings’ yn agor yn Theatr Frenhinol Drury Lane yn mis Mehefin.

Mae’r enwau mawr hefyd yn dal i gael eu denu gan ein llwyfannau fel y canwr Wil Young fydd yn ymddangos yn y Royal Exchange, Manceinion yn nrama Noel Coward ‘The Vortex’ . Bydd Billie Piper yn ymddangos yn Theatr y Garrick mewn drama gan Christopher Hampton ‘Treats’ ym mis Chwefror; Y Fonesig Maggie Smith wedyn yn troedio llwyfan Theatr yr Haymarket ym mis Mawrth mewn drama am yr afiechyd canser wedi chyfansoddi gan Edward Albee - ‘The Lady from Dubuque’. Os am weld Joanna Lumley mewn cynhyrchiad o ddrama Chekhov ‘Y Gelli Geirios’ o dan gyfarwyddyd Jonathan Miller, yna bydd rhaid ichi fynd draw am i’r Crucuble yn Sheffield. Bydd Syr Ian McKellen yn ymuno â Chwmni’r Royal Shakespeare ar gyfer eu cynhyrchiad newydd o’r ddrama ‘Y Brenin Llyr’. A da yw clywed bod Andrew Lloyd Webber yn gweithio ar ddrama gerdd newydd sef addasiad o ‘The Master and Margarita’ gan Mikhail Bulgakov sy’n adrodd hanes y diafol wrth iddo ymweld â dinas gyfoes gan ystyried pa ddrygioni y mae’n gallu ei greu yno. Mae Stephen Pimlott wedi’i ddewis i’w gyfarwyddo, ond welwn ni ddim mo’r cynhyrchiad yma tan 2008!

Nôl i 2007, a newyddion da i ffans Victoria Wood, mae ‘Acorn Antiques’ y ddrama gerdd yn seiliedig ar ei chyfres gomedi o’r un enw yn teithio ar hyn o bryd. Bues i’n ddigon ffodus i weld y fersiwn wreiddiol y llynedd gyda Julie Walters, Celia Imrie, Neil Morrissey a’r Cymro Gareth Bryn o Ddyffryn Clwyd. Dyma sioe barodd imi chwerthin yn uchel. Yn anffodus, tydi’r actorion gwreiddiol ddim yn teithio y tro yma, ond newyddion da i’r Cymry unwaith eto gyda'r gantores Ria Jones yn portreadu'r anfarwol ‘Mrs Overall’!

Edrych mlaen ac edrych nol...

Y Cymro - 29/12/06

Parhau i edrych yn ôl dros y flwyddyn sy’n prysur ddirwyn i ben fyddai'r wythnos hon, yn ogystal â rhoi blas o’r hyn sydd i ddod.

Y cwmni phlesiodd i fwya cyson yn ystod y flwyddyn oedd Clwyd Theatr Cymru. Roedd safon eu cynhyrchiadau yn arbennig o dda, a bron i bob cynhyrchiad yn taro deuddeg mewn rhyw ffordd neu’i gilydd. Llyfnder a chast cry drama Harold Pinter ‘The Birthday Party’ gyda pherfformiadau cofiadwy gan Trystan Gravelle a Steffan Rhodri; Ehangder ac angerdd yr ensemble o actorion yn ‘The Grapes of Wrath’ gyda Lynn Hunter yn gry’ fel mam y teulu ac yna awyrgylch emosiynol a dirdynnol Berlin a Bethlehem yn ‘Memory’ gyda phortread sensitif Vivien Parry o’r nain yn cael ei gorfodi i ail-fyw ei hatgofion am yr Ail Ryfel Byd.

Mi ges i’m mhlesio ar lefel amatur hefyd drwy fwynhau cynhyrchiad Theatr Fach Llangefni o ‘Golff’ a chynhyrchiad myfyrwyr Cwrs Celfyddyd Perfformio Coleg Menai o ‘Little Children’ - chwa o awyr iach, gan obeithio bydd yr actorion yn cael y cyfle i droedio llwyfannau pellach yn y dyfodol.

Siom arall oedd trydedd flwyddyn ein Theatr Genedlaethol sydd wirfawr angen newid cwys rhag diflasu a chynddeiriogi ei chynulleidfa. Diddychymyg a di-liw oedd ‘Wrth Aros Beckett’ a ‘Diweddgan’ a fedrai mond diolch am gynhyrchiad Daniel Evans o ‘Esther’ roddodd rhyw lygedyn o obaith yn y duwch cyson. Wrth edrych ymlaen am y flwyddyn newydd, rhaid cyfaddef bod dau ddewis nesaf y cwmni eto’n saff a syrffedus. Parhau efo’u tymor o glasuron wnânt nhw gan droi at y Gymraeg yn gyntaf gydag addasiad llwyfan Siôn Eirian o nofel y diweddar Islwyn Ffowc Elis ‘Cysgod y Cryman’. Bydd y cynhyrchiad yn teithio drwy Gymry yn ystod mis Chwefror a Mawrth gan orffen eu taith yn Theatr Bloomsbury, Llundain ar Ebrill 5ed. ‘Dyma chwip o stori dda, ar gynfas mawr a chydag oriel o gymeriadau lliwgar, i ddod ag afiaith rhyfeddol y cyfnod yn fyw i lwyfannau Cymru’ yn ôl adran farchnata’r cwmni. Mae’r cast yn cynnwys Lisa Jen Brown, Owen Garmon, Bethan Wyn Hughes, Iola Hughes, Carwyn Jones, Betsan Llwyd, Fflur Wyn Owen, Christine Pritchard, Iwan Tudor, Dyfan Roberts, Simon Watts, Llion Williams ac eto fyth, Owen Arwyn. Tybed fedra ein Theatr Genedlaethol gynhyrchu drama heb Owen Arwyn?! Cefin Roberts fydd yn cyfarwyddo, gan ddefnyddio set Martin Morley, goleuo Tony Bailey Hughes a cherddoriaeth Gareth Glyn. Wedi troedio Dyffryn Aerwen yn y 1950au, bydd y Theatr Genedlaethol wedyn yn mynd â ni i Ffrainc yn yr ail-ganrif ar bymtheg ar gyfer eu hail-Glasur sef ‘Cariad Mr Bustl’ cyfieithiad newydd Gareth Miles o ddrama Moliere 'Le Misanthrope'. Bydd y cynhyrchiad yma yn teithio ym mis Mai a Mehefin, heb Owen Arwyn gobeithio!!

Doedd cynhyrchiad cynta’r flwyddyn Llwyfan Gogledd Cymru sef y ddrama gerdd heb ganeuon ‘Theatr Freuddwydion’ ddim yn plesio chwaith, ond diolch byth am eu cynhyrchiad olaf sef ‘Branwen’ gododd fy ngobaith, ac sy’n haeddu’r ganmoliaeth ucha’. Eto, perfformiadau cry’ gan Ffion Dafis a Dafydd Dafis, a bydd cyfle arall i weld y cynhyrchiad tua mis Mai yn y flwyddyn newydd. Edrych ymlaen hefyd at gynhyrchiad y cwmni o ddrama newydd Iwan Llwyd ‘Nid oes gennym hawl ar y sêr’ sy’n ymdrin â dyddiau olaf bywyd y bardd enwog Hedd Wyn.

Bu hi’n flwyddyn brysur arall i Theatr Bara Caws efo sawl cynhyrchiad yn teithio ac ar y cyfan yn plesio. O’r sioe glybiau arferol i’r comedïau gwreiddiol sy’n ffres ac yn dennu cynulleidfa. Yn y flwyddyn newydd, bydd na dinc deheuol iawn i’w cynhyrchiad nesaf sef ‘Gwaun Cwm Garw’ addasiad Sharon Morgan o ddrama Mosies Kaufman ‘The Laramie Project’. Bydd y cynhyrchiad ar daith ym mis Mawrth. ‘Yn dilyn llofruddiaeth erchyll mewn tref wledig rhoddwyd cymuned gyfan ar brawf. Dilyna’r ddrama ymdrech criw o actorion i wneud synnwyr o lofruddiaeth gwr ifanc hoyw gan gyflwyno tystiolaeth tros 60 o gymeriadau yn eu geiriau eu hunain.’ Mae’r cast yn cynnwys Geraint Pickards, Maria Pride a Delyth Wyn gyda Catrin Edwards yn cyfarwyddo.

Digon i godi blas felly gan obeithio y bydd hi’n Flwyddyn Newydd Dda ar lwyfannau Cymru!

Edrych nol dros 2006

Y Cymro - 22/12/06

Dros y bythefnos nesaf, mi fyddai’n edrych yn ôl dros y flwyddyn a fu ac yn edrych ymlaen at yr hyn fydd i’w weld ar ein llwyfannau yn y flwyddyn sydd i ddod. Bu hi’n flwyddyn hynod o weithgar o ran y cynnyrch theatrig a minnau wedi bod yn cadw llygad ar 27 o gynyrchiadau drama a 26 cynhyrchiad o ddramâu cerdd!

O ran y cynyrchiadau a fu, un o sêr y flwyddyn i mi fu Daniel Evans a roddodd inni’r cynhyrchiad gwych o ‘Esther’ nôl ym mis Ebrill. Yn union wedi gorffen cyfarwyddo, rhaid oedd i Daniel fynd yn ôl i Lundain er mwyn ail-lwyfannu’r ddrama gerdd ‘Sunday in the Park with George’. Cefais fy nghyfareddu gan ei berfformiad graenus fel yr arlunydd Georges Seurat yn y ddrama gerdd hon o waith Stephen Sondheim. Cafodd y sioe ei selio ar ddau ddarlun enwocaf a gwrthgyferbyniol Seurat sef ‘Ymdrochwyr yn Asnières’ a ‘Prynhawn Sul ar Ynys La Grande Jatte’; - un yn dangos criw o fechgyn dosbarth gweithiol yn ymlacio ger yr afon Seine ym Mharis, tra bod y llall yn darlunio’r crach yn gwylio’r bechgyn yn ddirmygus ar ochor arall yr afon. Gwelsom y gwrthgyferbynu yma hefyd yn nwy Act y ddrama - y gyntaf yn ein tywys i 1886, a’n cyflwyno i’r ‘cymeriadau’ sydd yn y darluniau, tra bod yr ail yn bwrw golwg gyfoes ar waith ac arddull yr artist drwy lygaid ei ddisgynyddion. Yr hyn sy’n plethu’r cyfan yw’r berthynas rhwng y ddau brif gymeriad sef Daniel ac eilun addoliad yr artist sef ‘Dot’ - Jenna Russell. O’r eiliadau cyntaf, hoeliodd y ddau sylw’r gynulleidfa, a’u tynged sy’n bwrw’r stori ymlaen tuag at y diweddglo emosiynnol ar sawl lefel.

Roeddwn i’n falch iawn o weld bod Daniel yn ogystal â Jenna Russell wedi’u henwebu ar gyfer y ‘Theatregoers' Choice Awards’ fel yr actorion gorau mewn drama gerdd yn ystod y flwyddyn. Pob lwc iddyn nhw, a phob lwc hefyd i’r Gymraes Connie Fisher sydd hefyd wedi’i henwebu yn yr un categori am ei rhan fel Maria yn y sioe ‘The Sound of Music’. Y Cymry yn hawlio’u lle heb os ar lwyfannau Llundain! Actores arall sydd ar yr un rhestr yw Idina Menzel fydd yn gorffen ei chyfnod fel y wrach ddrwg yn y sioe ‘Wicked’ ddiwedd y flwyddyn. Os na gawsoch y cyfle i weld y sioe hon hyd yma, mynnwch eich tocynnau rwan - a cheisiwch ei weld tra bod Idina yn y brif ran. Dyma lais unigryw a lenwodd y theatr nes gyrru iâs oer i lawr fy nghefn. Mae’r sioe i’w gweld yn theatr yr Apollo Victoria, a hawdd iawn credu bod y sioe wedi costio saith miliwn o bunnau i’w llwyfannu! Bu’n llwyddiant ysgubol ar Broadway ers agor yn 2003, gan ennill sawl Gwobr theatr nodedig fel y ‘Tony’ a’r ‘Grammy’ a hynny am bob agwedd o’r cynhyrchiad. Mae’r ddrama gerdd yn seiliedig ar nofel Gregory Maguire sy’n adrodd hanes y wrach ddrwg o’r Gorllewin, yng ngwlad hudolus Oz. Dyma stori sy’n rhagymadrodd i’r ffilm enwog Y Dewin Oz, sydd mor gyfarwydd i bob aelod o’r teulu.

Ym mis Awst, mi dreuliais i wythnos yng Ngŵyl Ryngwladol ac Ymylol Caeredin, gan brofi sawl gwefr o’r môr o gynnyrch sydd i’w weld yno. Un cynhyrchiad a barodd imi chwerthin fwya yn ystod fy ymweliad â’r Alban oedd ‘Floating’ - cyd-gynhyrchiad rhwng cwmni Hoipolloi a chynyrchiadau Hugh Hughes. Cyflwynwyd y sioe gan Hugh Hughes (Shôn Dale-Jones) a’i gydymaith Sioned Rowlands (Jill Norman) sy’n ein tywys yn ôl i’r 1af o Ebrill 1982, pan gafodd Sir Fôn ei hysgwyd gan ddaeargryn enfawr, nes peri i’r pontydd ddymchwel a’r fam-ynys yn cael ei ddatgysylltu oddi wrth y tir mawr. Wrth iddi ddechrau arnofio draw am y moroedd mawr, mae’r trigolion sy’n dal arni yn ceisio gwneud popeth i achub y sefyllfa. Cawn hanes eu hymdrech i gasglu holl gynfasau gwely ar draws yr ynys, gan ddod â’r cwbl ynghyd i stad ddiwydiannol yn Llangefni er mwyn eu gwnïo at ei gilydd, gyda’r bwriad o greu hwyl enfawr i’w gosod ar ben Tŵr Marcwis! A sôn am hwyl, roedd perfformiadau egniol y ddau actor yn werth eu gweld wrth gyflwyno hanes a chefndir Sir Fôn i’r gynulleidfa Ryngwladol yn yr Alban. Braf yw cael cyhoeddi bod y cwmni am ail-deithio’r cynhyrchiad yn y flwyddyn newydd, ond yn anffodus does dim ymweliadau â Chymru ar y daith hyd yma. Bydd y cwmni yn ymweld â Plymouth ym mis Ionawr, Eastleigh ac Ipswich ac Efrog Newydd ym mis Chwefror a Lerpwl a Llundain ym mis Mehefin.

Nadolig Llawen ichi gyd.