Total Pageviews

Friday, 26 September 2008

'We Will Rock You'





Y Cymro – 26/09/08

Wyddwn i fawr am y sioe ‘We Will Rock You’ heblaw’r ffaith fod y cyfan yn seiliedig ar ganeuon y grŵp Queen. Wedi bod yn dyheu am weld y sioe ers tro, a hynny’n bennaf am fod Cymro Cymraeg o Lanrwst yn rhan o’r Cast, llwyddais i ganfod sedd yn theatr y Dominion, Nos Sadwrn.

Aeth sawl blwyddyn heibio ers y tro diwethaf imi fod yn y Dominion, a hynny’n un o’r adegau cynharaf imi deithio i Lundain i weld drama gerdd fy hun. ‘Beauty and the Beast’ oedd y sioe bryd hynny, a mawredd y gofod theatrig yma’n siwtio’r stori Disneyaidd dylwyth teg i’r dim.

Rhyw brofiad chwithig oedd bod ynghanol y gynulleidfa ‘Nos Sadwrn’ yma, gan fod fy holl ymweliadau â’r theatr y dyddiau yma yn tueddu i fod ganol yr wythnos. Y peth cyntaf am trawodd oedd yr amrywiaeth helaeth - yn bartïon o ferched, cyplau meddw (yn amlwg am wneud noson ohoni), teuluoedd, criwiau o ieuenctid wedi gwisgo fel y cymeriadau, y parchus a’r amharchus (a’u siampen a’u ffons symudol swnllyd) Wn i ddim os mai’r sioe arbennig yma oedd yn gyfrifol am hynny, ta’r ffaith mai Nos Sadwrn oedd hi. Liciwn i feddwl mai’r rheswm cyntaf sy’n wir, ac os felly, does na’m dwywaith fod cysylltu sioe lwyfan gyda cherddoriaeth boblogaidd yn gweithio, ac yn denu cynulleidfa wahanol i’r dilyniant Lloyd Webberaidd!. Dyna ichi ‘Mama Mia’, ‘Dirty Dancing’, ‘Jersey Boys’ a’r byr-hoedliog, ‘Desperately Seeking Susan’ yn brawf pellach o hynny.

Wrth i nifer o ddyfyniadau yn cyfeirio at gerrig milltir cerddoriaeth roc a phop gael eu taflunio ar y llen ar gychwyn y sioe, buan iawn y sylweddolais i fod ‘We Will Rock You’ wedi’i osod yn y dyfodol. Y dyfodol tywyll hwnnw, yn ôl Ben Elton, awdur y sioe, lle bydd rhyddid i wrando, i ganu, neu hyd yn oed gyfansoddi caneuon wedi cael ei wahardd, a phawb yn cael eu gorfodi i ddilyn arweiniad y corff llywodraethol. Ond mae un cymeriad, sef ‘Galileo’ (Ricardo Afonso) yn gwrthod dilyn y drefn, a buan iawn mae o, a’i gydymaith ‘Scaramouche’ (Sabrina Aloueche) yn torri’n rhydd, ac yn ceisio newid y byd. Yn rheoli’r byd afreal yma mae’r ‘Killer Queen’ (Mazz Murray) a ‘Khashoggi’ (Alex Bourne) sy’n treulio rhan fwyaf o’u hamser yn cael eu codi a’u gostwng a’u troi ar lwyfan symudol ar flaen y prif lwyfan!

Mae gweddill o drigolion y byd llwm yma’n disgwyl cyrhaeddiad ‘yr Un’ fydd yn newid eu byd, a’u harwain at eu hanthem goll - y ‘Bohemian Rhapsody’. Ynghanol y criw, mae ‘Arweinydd y Gwrthryfelwyr’ (Craig Ryder) - y Cymro o Ddyffryn Conwy sydd wedi bod yn rhan o ensemble'r Cwmni ers rhai blynyddoedd. Roeddwn i mor falch o fod wedi cael y cyfle i weld Craig yn y rhan, gan mai dyma’r noson olaf iddo berfformio efo’r Cwmni. Mae o wedi’i ddewis i fod yn rhan o gast y sioe fawr nesaf i agor yn y West End y flwyddyn nesaf sef ‘Priscilla Queen of the Dessert’ gyda neb llai na Jason Donovan yn y brif ran. Dyma ichi ŵr ifanc sydd wedi gweithio’n galed iawn i hawlio’i le yn y West End, a hynny o’i ddyddiau cynnar yng nghynyrchiadau Ysgol Dyffryn Conwy i Goleg LIPA yn Lerpwl. Roedd ei berfformiad a’i allu lleisiol yn gofiadwy iawn, a phob lwc iddo yn y dyfodol. Clod hefyd i Garry Lake, Cymro di-Gymraeg o Dde Cymru, sydd wedi bod yn aelod cyson o gynhyrchiadau Clwyd Theatr Cymru.

Hiwmor yr awdur a’r cyfarwyddwr Ben Elton, set drawiadol Mark Fisher a delweddau fideo Mark Fisher a Willie Williams, ynghyd â cherddoriaeth fythganiadwy Queen sy’n cyfiawnhau pris y tocyn imi. Heb os, mae ymweliad â’r sioe yn noson allan go iawn, ac a’m hatgoffodd o fod mewn cyngerdd roc ar adegau. Yr unig feirniadaeth imi’n bersonol, a dyma’r hyn a deimlais gyda ‘Mama Mia’ yn ogystal, oedd imi fedru clywed y caneuon yn agosáu linellau ymlaen llaw, wrth i’r ddialog ein harwain (yn glefyd ar y cyfan) at y ‘clasur’ nesaf. I ffans Queen a Freddie Mercury, roedd hynny’n werth bod ceiniog.

Mae ‘We Will Rock You’ i’w weld yn Theatr y Dominion, Llundain. Mwy o wybodaeth ar www.dominiontheatrelondon.org.uk

Friday, 19 September 2008

'365'




Y Cymro – 19/09/08

Theatr Genedlaethol Yr Alban sy’n cael y sylw'r wythnos hon, a’u cynhyrchiad diweddara y soniais amdano rai wythnosau yn ôl sef ‘365’ wedi’i gyfansoddi gan David Harrower ac wedi’i gyfarwyddo gan gyfarwyddwr artistig y cwmni, Vicky Featherstone.

Plant a phobol ifanc mewn gofal yw testun y gwaith, sy’n asesu’r gofal a’r gefnogaeth sydd ar gael i’r bobol ifanc wrth iddynt wynebu’r byd wedi camu allan o’r gofal swyddogol. Mae’r cynhyrchiad yn dyfynnu’n helaeth o’r deunydd llenyddol sydd wedi’i greu gan y Cyrff sy’n gyfrifol am asesu’r cynlluniau gan rannu cyngor ar amrywiol dasgau o ferwi dŵr i newid plwg. Cyngor sy’n ymddangos yn synnwyr cyffredin ar adegau ac eto’n sarhad ar ddealltwriaeth y bobol ifanc.

14 o bobol ifanc sydd hefyd yn y Cast, a’r rhes hir ohonynt yn cael eu cyflwyno’n gelfydd ac yn drawiadol iawn ar gychwyn y cynhyrchiad, yn sefyll o flaen nifer o lampau llachar. Daw bob un yn ei dro i rannu eu hanes, trwy nifer o sgyrsiau gyda’r gweithwyr cymdeithasol ac aelodau o’u teuluoedd. Cawn ein tywys i’w cartrefi newydd, wedi’u cynllunio’n ofalus gan Georgina McGuinness fel bod pob cartref yn wahanol, ac eto’n debyg. Drwy ddefnydd theatrig o ddrysau amrywiol, fe greiir cyfleodd am sgyrsiau sy’n awgrymu’r rhesymeg pam eu bônt mewn gofal i gychwyn.

Trawiadol hefyd oedd y defnydd o ddesgiau yn yr ystafell gyfweld. Wrth i’r sgwrs ddyfnhau, cludwyd desg ar ôl desg i’r llwyfan, i bellhau’r gweithiwr cymdeithasol oddi wrth yr unigolyn, gan greu hyd y llwyfan o bellter erbyn diwedd y sgwrs. Roedd hyn yn dweud cyfrolau. Plethwyd i mewn i’r olygfa ddawns oedd yn defnyddio’r desgiau fel llwyfan, ac yn ychwanegu lefel pellach i’r cyfan. Dyma arddull gyson yng ngwaith y cwmni yn ddiweddar, sef i gyfuno elfennau o ddawns rhwng y ddrama eiriol, sy’n ehangu ar y neges a’r ddelwedd dan sylw. Digwyddodd hynny llwyddiannus yng nghynhyrchiad olaf y cwmni sef ‘Blackwatch’ ac eto’n llwyddiannus yma.

Does na’m dwywaith fod y cyfanwaith wedi elwa o dreulio amser yn gweithio ac yn trafod y syniad yn yr ystafell ymarfer, a chyd weithio llwyddiannus rhwng yr awdur, y gyfarwyddwraig a’r coreograffydd Steven Hoggett. Roedd y ffresni a’r elfen arbrofol yng nghynllun set a gwisgoedd Georgina McGuinness hefyd yn hyfryd ei weld, yn enwedig wrth i’r adeilad ar y diwedd, oedd yn cyfleu’r cartref, godi ar un ochor, gan orfodi’r actorion i gamu’n neu syrthio’n ôl. Eto’n adrodd llawer mwy na’r geiriau.

Ond diwedd y ddrama sy’n rhoi’r glec fwyaf, a honno’n glec emosiynol a dirdynnol wrth i ddrws y ‘cartref’ gael ei agor yn gyson, a fflyd o bobol ifanc o bob lliw a llun gamu i mewn. Erbyn diwedd y ddrama, roedd y llwyfan yn orlawn o bobl ifanc, oedd yn taro’r neges i’r dim. Cwbl, cwbl effeithiol, a chlo teilwng i gynhyrchiad cofiadwy arall gan yr Albanwyr.

Mae ‘365’ i’w weld yn Theatr y Lyric yn Hammersmith, Llundain tan Medi 29ain. Mwy o fanylion ar www.nationaltheatrescotland.com

Friday, 12 September 2008

'Waves'





Y Cymro 12/09/08

Allwch chi fyth â beirniadu’r Theatr Genedlaethol yma yn Llundain o beidio â bod yn ddadleuol nac amrywiol. O’r clasurol i’r arbrofol, mae 'na wastad rywbeth at ddant pawb i’w gael ar lannau’r Tafwys. Ac o sôn am ddŵr, priodol iawn yw cyfeirio at un o’u cynyrchiadau ‘theatrig’ diweddaraf sef addasiad y gyfarwyddwraig arbrofol Katie Mitchell o nofel gymhleth Virginia Woolf - ‘Waves’.

Fe sylwch fy mod i wedi bod yn ofalus yn fy newis o eiriau wrth ddisgrifio’r cynhyrchiad yma, oherwydd beth yn union sy’n cael ei lwyfannu yw un o’r pethau mwyaf dadleuol am y gwaith. Ar y wyneb, drama radio sydd yma, neu yn hytrach ffilm, gyda thrac sain gyflawn gyfoethog. Ac eto, gan fod y cyfan yn cael ei greu ar y llwyfan o’ch blaen, ai cynhyrchiad theatrig sydd yma mewn gwirionedd?

Wrth gamu i mewn i theatr y Cottesloe, un o theatrau lleia’r Theatr Genedlaethol, yr hyn welwch chi o’ch blaen ydi stiwdio drama radio. Mae yma silffoedd o boptu’r llwyfan yn llawn o geriach i greu synau, o sgidiau, i ddefnydd, o arfau i offerynnau. Ar y llawr, mae bocsys amrywiol o dywod, o wair, o gerrig ac o faw. Mae yma ddrysau, a byrddau a chadeiriau a meicroffonau a lampau rif y gwlith, ac yn goron i’r cyfan sgrin enfawr sy’n hoelio’r sylw, ac yn atgoffa rhywun o fod mewn sinema.

Buan iawn y cawn ein cyflwyno i’r saith cymeriad sy’n ganolbwynt i’r stori sef Bernard, Susan, Rhoda, Neville, Jinny, Louis a Percival. Cael ein cyflwyno drwy’r lleisiau yn unig wnawn ni i gychwyn, wrth i’r actorion ddawnsio o gwmpas y meicroffonau gan daflu ambell i linell yma ac acw. Yn raddol, ychwanegir sbectol, neu lawes o grys, neu het, sydd eto’n adeiladu’r cymeriad a’r stori wrth fynd yn ei flaen. Yna daw’r camerâu fidio i’r llwyfan, ac fe greiir cameos bychain sy’n cael eu taflunio ar y sgrin enfawr i gyd fynd â’r geiriau, wrth i’r stori ruthro ymlaen o 1893 hyd 1933.

Diben y cyfan yw cyfleu hanes y chwe phrif gymeriad, gyda Percival y seithfed yn gorgyffwrdd stori pawb. O gyfnod yr ysgol i’r coleg i fywyd cyhoeddus, dilynwn eu hynt a’u helynt wrth iddynt gwrdd am bryd o fwyd neu yn y parc, gan weld pa mor gymhleth â thywyll yw bywyd bob un wrth fynd yn hŷn. A deud y gwir, allwch chi’m peidio â theimlo’n ddigalon wrth wylio’r cyfan, yn enwedig tua’r diwedd.

Er bod yr wyth actor yn gneud eu gwaith yn wyrthiol, nid yn unig yn traethu talpiau helaeth o’r nofel, ond hefyd yn creu’r synau, yn gweithio’r camerâu ac yn creu’r darluniau drwy ddefnyddio drychau, ffenestri, dail, dŵr a’r lampau, mae’r cwestiwn sylfaenol yn aros. Beth sy’ ma mewn gwirionedd? Ydi’r holl greu delweddau a thrac sain yn gynhyrchiad llwyfan? Ydi gwylio actorion yn darllen eu llinellau i feicroffon, neu’n efelychu synnau amrywiol yn werth £30 o docyn? Yn bersonol, dwi ddim mor siŵr.

Efallai y dylai’r gyfarwyddwraig newid ei chyfrwng. Yn sicr mae ganddi’r llygad i greu’r llun, y glust i glywed y gair, ond bosib bod hualau’r llwyfan bellach yn faen tramgwydd iddi!

Mae’r cynhyrchiad ar daith ar hyn o bryd gan ymweld â Leeds, Salford, Caerfaddon, Dulyn, Luxemburg ac Efrog Newydd. Mwy o fanylion am www.nationaltheatre.org.uk

Friday, 5 September 2008

'A Swell Party' ac Haf 2008



Y Cymro – 5/9/08

Wrth i’r ysgolion baratoi i agor eu drysau am dymor newydd, allai’m peidio rhyfeddu at ba mor sydyn y gwibiodd yr wythnos diwethaf heibio, gan gipio’r tywydd braf yn ei sgil. Wedi seibiant o’r adolygu am rai wythnosau, mae’n braf bod yn ôl i fwrw golwg dros gynnyrch yr Haf.

Yn anffodus, oherwydd prysurdeb y gwaith yn Llundain a thu hwnt, methais ymweld â’r Eisteddfod na’r Ŵyl yng Nghaeredin eleni. Clywais ganmoliaeth am gynhyrchiad diweddar ein Theatr Genedlaethol, sef gwaith Aled Jones Williams, ‘Iesu’, sy’n galonogol iawn, a gobeithio y medrai weld y cynhyrchiad sydd ar daith o wythnos nesaf ymlaen gan gychwyn yn Theatr Gwynedd, Bangor ar nosweithiau Iau, Gwener a Sadwrn, 11-13 Medi, 2008, cyn mynd ymlaen i Theatr Mwldan, Aberteifi, Theatr Lyric, Caerfyrddin, Clwyd Theatr Cymru, Yr Wyddgrug a Chanolfan Gelfyddydau Aberystwyth

Clywais ganmoliaeth hefyd i gynhyrchiad y cwmni newydd anedig ‘Torri Gair’ efo’u cynhyrchiad o gyfieithiad y diweddar annwyl Wil Sam o ddrama’r Gwyddel, Connor McPherson ‘Yr Argae’. Does 'na ddim sôn am daith ar hyn o bryd, felly, croesi bysedd y bydd!

O’r Eisteddfod i’r Ŵyl yng Nghaeredin, a llwyddiant y Cymry unwaith yn rhagor. Wedi bod yn deud y drefn dros y ddwy flynedd ddiwethaf am ddiffyg presenoldeb y Cymry yn Yr Alban, wele Gwmni Sherman Cymru yn hawlio’u lle ac yn cipio’r gwobrau.

Llongyfarchiadau mawr i Rhian Blythe, merch yr actores Iola Gregory gyda llaw, am gipio gwobr papur newydd The Stage i actores orau’r Ŵyl Ymylol eleni. Canmoliaeth uchel hefyd i Rhian Morgan am gael ei henwebu am yr un Wobr. Derbyniodd cynhyrchiad Sherman Cymru o ‘Deep Cut’ gryn sylw, ac mae’n olrhain hanes trasig Cheryl James o Langollen, un o’r pedwar milwr ifanc a fu farw yn dilyn cael eu saethu yng ngwersyll Deepcut rhwng 1995 a 2002. Bydd y ddrama i’w weld yng Nghlwyd Theatr Cymru rhwng y 9fed a’r 13eg o Fedi, ac yna yng Nghaerdydd rhwng yr 16eg a’r 27ain o Fedi.

Cymro arall a fethodd â bod yn yr Eisteddfod eleni, a hynny am ei fod ar lwyfan Neuadd Cadogan yn Llundain, oedd yr amryddawn Daniel Evans. Falle i chi gofio fi’n sôn am y cyngerdd i ddathlu bywyd a gwaith y cyfansoddwr Cole Porter sef ‘A Swell Party’ gafodd ei lwyfannu ddechrau mis Awst. Ymunodd enwau cyfarwydd eraill o’r West End yn y parti fel Maria Friedman, Mary Carewe, Graham Bickley a Simon Green, dan gyfarwyddyd David Firman a Jason Carr. O’r eiliad cyntaf imi gamu i mewn i’r Neuadd, roedd y parti yn ei anterth, a’r Band yn prysur ddiddanu’r gwesteion yn y neuadd ymgynnull. Eistedd wedyn yn fy sedd o fewn y Neuadd ogoneddus hon, a chael fy swyno wrth i David Firman a Jason Carr ddechrau cyfeilio ar y ddau biano, gan wahodd alawon cofiadwy Porter i’r parti fesul un. Heb os nag oni bai, sêr y noson imi, a gweddill y gynulleidfa oedd Daniel a Maria, y ddau wedi cyd-weithio gyda llaw ar gynhyrchiad Bryn Terfel o ‘Sweeney Todd’ flwyddyn yn ôl yn y Festival Hall. Godrodd Daniel bob owns o emosiwn allan o bob nodyn, ac roedd ei ddisgyblaeth gerddorol, ei ddealltwriaeth o neges pob cân a’i bresenoldeb hudolus ar lwyfan yn fythgofiadwy. Prawf pendant fod y gŵr ifanc yma nid yn unig yn actor penigamp, ond yn gantor o’r safon uchaf hefyd.

Clod i’r Cymry o bob cwr o’r wlad felly, er gwaetha’r tywydd, yr haf hwn.

Friday, 8 August 2008

'Cerddi'r Theatr' Emyr Edwards

Y Cymro 08/08/08

‘Gadewch i ni beidio twyllo n hunain, / ni’r Cymry sy’n eiddgar am weld / ein hawditoria’n llawn./ Nid yw pob tocyn wedi’i brynu, / pob sedd wedi ei gwerthu, / yn gwarantu llwyddiant theatr.’

Faswn i’n synnu dim petai dilynwyr selog y golofn hon yn meddwl bod yr hogyn Griffiths na ar ben ei focs sebon unwaith eto!. Ond mae’n braf iawn medru dyfynnu un o gerddi Emyr Edwards, o’i gyfrol newydd sy’n cael ei gyhoeddi'r wythnos hon, ‘Cerddi’r Theatr’.

Dyma gyfrol unigryw o ran ei natur, gan fod y cyfan o’r cerddi yn ymwneud â Byd y Theatr. O ‘Hamlet’ i ‘Wil Sam’, o ‘Wilbert’ i ‘Brith Gof’ ac o’r ‘Ddrama Gerdd’ i ‘Stanislavski’. Bob un yn mynegi barn a neges y Bardd am y pwnc dan sylw. Ond y brif neges, dro ar ôl tro, yw’r mai’r safon sy’n bwysig, ac nid y sylwedd. Yn y gerdd ‘Tŷ’n Llawn’ sy’n cael ei ddyfynnu ar gychwyn y golofn, mae’r neges yn glir. Yn ôl y Bardd, ‘Gall Cow-towio i hualau llyfr-gosod’ neu’r ‘ddrama-ddogfen sentimental’ neu hyd yn oed ‘hen ffefryn o nofel wedi’i haddasu’ alluogi unrhyw gwmni i lenwi ‘pob sedd bob nos am ganrif’ OND, a dyma’r gic, ‘ni chyffyrddir yng ngodreon tanbaid y gwir theatr’. Aiff yn ei flaen i ddatgan bod ‘rhaid wrth rymoedd eneiniol all dyrchafu drama’r byd a’r betws / i gyrraedd pinaclau mynegiant / yn nwylo eneidiau / ysbrydoledig.’

Dyma’r union neges dwi’n ceisio ei leisio ers bron i ddwy flynedd bellach, yn enwedig felly gyda chynnyrch ein Theatr Genedlaethol. Gresyn na fyddai Emyr Edwards wedi datgan ei neges yn fwy llafar, na’i guddio oddi mewn i gerddi, fel sydd yn y gyfrol hon.

Mae yma hefyd gerddi llai politicaidd os liciwch chi, cerddi sy’n cyfarch amrywiol destunau gan gynnwys ‘I’r ddarpar ddramodydd’, gan eu hannog i fod yn ‘arbrofwyr beiddgar’ ac i feiddio mentro ‘i gilfachau anghyfarwydd’ gan dorri ‘cwysi ffres, a rhyddhewch / ysbryd eich antur wrth drin tiroedd gwyryfol.’ Dyma eto faes sy’n RHAID inni ofalu amdano yn y Gymru sydd ohoni, gyda sawl darpar-ddramodydd bellach fel ynysoedd unigol ar goll yn chwilio am angor i’w mentora.

Hoffais yn fawr y gerdd i’r ‘Critig’ – Kenneth Tynan, a’r disgrifiad ohono gyda’r gallu i ‘lansio neu lorio sioe ag un ergyd o’i farn finiog’, a ‘chlinigol ei ddyfarnu / wrth iddo geisio gwella’r cancr / yng ngholuddion theatr’. Rhywbeth y medrwn innau uniaethu ag o.

Dro ar ôl tro oddi mewn i’r gyfrol, mae yma berlau sy’n tanio a disgrifiadau sy’n crynhoi naws a theimlad y testun. Cyfrol unigryw yn wir, a chyfrol gyda neges glir i’r darllenydd. Prynwch, darllenwch a dysgwch, a dowch inni fynegi ein teimladau’n llafar ac onest er budd dyfodol y theatr, a’n diwylliant.

Friday, 1 August 2008

'Her Naked Skin'






Y Cymro – 01/08/08

Dwi di dysgu gwers yr wythnos yma, a hynny drwy garedigrwydd Theatr Genedlaethol Lloegr. Roeddwn i wedi clywed llawer o sôn am ddrama newydd Rebecca Lenkiewicz, ‘Her Naked Skin’ sy’n cael ei lwyfannu ar hyn o bryd yn Theatr Olivier ar lannau’r Tafwys. Deallais, o’r hyn a ddarllenais, mai drama am Fudiad y Suffragettes oedd hon, a bod gan yr awdures ddiddordeb mawr yn y pwnc, byth ers iddi ganfod llyfr ar stondin marchnad dafliad carreg o’r theatr.

Fe gychwynnodd y ddrama drwy ddangos y delweddau enwog o Emily Wilding Davidson yn rhedeg o flaen Ceffylau’r Brenin yn y Derby ym mis Mehefin 1913. Dyma un o drasiedïau mwya’r ymgyrch, ac un o’r digwyddiadau mwyaf arwyddocaol yn hanes y frwydr am hawliau’r merched. Wedi’r driniaeth hynod o ddramatig o’r deunydd gweledol, a charlamu’r ceffylau yn cael eu plethu gyda haenau o haearn oedd yn cynrychioli’r carchar a’r cartrefi, cawsom ein cyflwyno i’r prif gymeriad ‘Lady Celia Cain’ (Lesley Manville) a’i gŵr, y gwleidydd, ‘William Cain’ (Adrian Rawlins). Drwy gynnwys golygfeydd yn y Senedd, cawsom weld agwedd amharchus y gwŷr tybiedig doeth yma wrth drafod y drasiedi yn y Derby, a’r diffyg diddordeb yn yr ymgyrch a’r tor cyfraith.

Buan iawn hefyd daethom i weld cryfder y merched oedd wedi dewis i ymgyrchu ac ymladd am eu hawliau, a hynny o bob oed wrth iddyn nhw dorri ffenestri, llosgi adeiladau a chynnal protestiadau. Yn eu mysg oedd y Foneddiges Cain, a gafodd ei charcharu yng Ngharchar Holloway, gyda’r gweddill. Yma eto, cawsom ein cyflwyno i ragor o’r ‘cymeriadau’, bob un a’i stori a’i resymau dros ymgyrchu. Yr un mwyaf cofiadwy, heb os, oedd ‘Florence Boorman’ (Susan Engel) y cymeriad hŷn, oedd, dybiwn i, fod i gynrychioli’r Emmeline Pankhurst, un o bileri’r Mudiad yn y cyfnod hwn. Yno hefyd oedd y ferch ifanc brydferth ‘Eve Douglas’ (Jemima Rooper) oedd wedi cael ei threisio pan yn ifanc, ac wedi lladd ei phlentyn ar ei enedigaeth. Wrth dreulio amser yn cyd-weithio yn y gegin, mae’r Foneddiges Cain yn dod yn gyfeillgar iawn gyda’r ferch ifanc, a chyn pen dim, fe dry’r cyfeillgarwch yn berthynas rywiol erotig. Yn anffodus imi, fe dry’r ddrama hefyd yn astudiaeth o berthynas y ddwy, ar draul hanes y Mudiad, a’r hyn roeddwn i eisiau ei weld a’i ddysgu.

Ar ddiwedd yr Act gyntaf, roeddwn i’n teimlo’n flin. Ai fi oedd wedi camddeall bwriad y ddrama, ‘ta wedi cael fy nghamarwain gan yr heip a fu ynghylch y cefndir? Allwn i mond gobeithio y byddai’r Ail Act yn mynd yn ôl at dranc yr Ymgyrch, a chyfle inni ddysgu mwy am y Frwydr bwysig yma yn ein hanes. Ond dychwelyd, dro ar ôl tro, wnaethon ni at hanes y berthynas rhwng y ddwy, oedd yn ceisio plethu hanes y Frwydr gyda’r frwydr bersonol. Yn anffodus, y stori bersonol enillodd y dydd, ac roedd hynny yn siom mawr.

Do, mi ddysgais fymryn yn fwy am yr hyn fu’n rhaid i’r Merched yma ddioddef yn y Carchar o’r bwydo-bwriadol i’r bwlio dyddiol, ond y wers fwya’ ddysgais i oedd y peryg i ragdybio’r hyn roeddwn i’n feddwl ro’n i am ei weld. Petawn i’n gwybod mai stori am ddynes ganol oed yn ymserchu mewn merch brydferth ifanc, yna go brin y byddwn i wedi bod mor awyddus i weld y ddrama.

Yn nhraddodiad gorau’r Ganolfan hynod hon ar lannau’r Tafwys, a’r amrywiaeth o gyfoeth sydd i’w gael oddi mewn, mae’n werth gweld y ddrama petai ond i werthfawrogi’r Set a’r modd y mae’r cyfan yn llifo o un olygfa i’r llall. Llifo yn rhy rhwydd efallai, oedd yn codi’r cwestiwn a’i drama lwyfan ‘ta drama deledu oedd yma mewn gwirionedd?. Yn sicr, roedd yna lawer iawn o olygfeydd cynnil, agos-atoch-chi, ond efallai ddim digon o’r golygfeydd mwy dramatig a swmpus.

Mwy o wybodaeth am y cynhyrchiad ar www.nationaltheatre.org.uk

Friday, 25 July 2008

Edrych mlaen...

Y Cymro 25/07/08

Cyfnod prysur imi yn Llundain ar hyn o bryd, ac felly methais y cyfle i weld sioe oedd yn swnio’n hynod o ddiddorol. ‘Blodeuwedd ganol Seilej’ oedd disgrifiad y cwmni o’r sioe, a theatr Troed y Rhiw oedd yn gyfrifol am y ‘Gwaith-ar-Bryfiant’ yma gafodd ei berfformio yng Nghribyn Nos Sadwrn diwethaf. Cychwynnodd y prosiect mewn sesiwn drafod yn Theatr Felin-fach ddechrau mis Mai dan arweiniad Roger Owen a Margaret Ames, gyda’r dawnswyr / actorion Anna ap Robert, Meleri Williams, Rhodri ap Hywel, Hedd ap Hywel a Jaci Evans yn portreadu’r prif gymeriadau. Y gobaith yw i lwyfannu’r gwaith cyfan ym mis Medi gan fynd â’r cynhyrchiad ar daith. Mynnwch eich tocynnau yn fuan ddweda i. Mae’n swnion brosiect cyffrous iawn.

Rhywun arall sydd wedi cael cyfnod hynod o brysur ar hyn o bryd ydi’r actor ifanc Daniel Evans sydd newydd gwblhau cyfnod ar Broadway gyda’r ddrama gerdd ‘Sunday in the Park with George’. Mae Daniel bellach yn ymarfer ar gyfer cynhyrchiad newydd fydd i’w weld yn Neuadd Cadogan, Llundain ddechrau fis Awst.

Dathliad o fywyd a gwaith y cyfansoddwr Cole Porter ydi’r cynhyrchiad sy’n cael ei alw yn ‘A Swell Party’. Yn ymuno yn y parti fydd enwau cyfarwydd eraill o’r West End fel Maria Friedman, Mary Carewe, Graham Bickley a Simon Green, dan gyfarwyddyd David Firman a Jason Carr. Yn ystod y noson, bydd cyfle i glywed caneuon fel ‘I Get a Kick Out of You’, ‘Anything Goes’, ‘From This Moment On’, ‘I've Got You Under My Skin’, ‘Miss Otis Regrets’ a ‘Night and Day’, a llawer, llawer mwy.
Tocynnau ar gael drwy ffonio 020 7730 4500 - perfformiadau Awst 6ed i’r 9fed.

Ac o un actor llwyddiannus o Gymro, at un arall, sydd ar hyn o bryd ar lwyfan y Globe yn Llundain. Sôn ydwi am Trystan Gravelle, sy’n portreadu’r cymeriad ‘Edgar’ mewn cynhyrchiad o’r ‘Y Brenin Llŷr’ o waith William Shakespeare. O dan gyfarwyddyd Dominic Dromgoole a choreograffu Sian Williams, David Calder yw’r brenin, ac mae yntau, a’r cynhyrchiad cyfan wedi derbyn canmoliaeth uchel.
Mae ‘King Lear’ i’w weld yn y Globe tan Awst 17eg.

Ac yna at wythnos yr Eisteddfod Genedlaethol sy’n edrych yn addawol iawn o ran yr arlwy ddramatig. Y cwmni newydd anedig ‘Torri Gair’ i gychwyn efo’u cynhyrchiad cyntaf sef cyfieithiad y diweddar annwyl Wil Sam o ddrama’r Gwyddel, Connor McPherson ‘Yr Argae’. Arwel Gruffydd, Lee Haven Jones, Sara Lloyd a Branwen Davies sy’n gyfrifol am sefydlu’r cwmni sy’n gobeithio magu ‘portffolio dewr ac eang, gydag enw am safon uchel, arfer da a gwreiddioldeb’, gyda’r nod o ‘fynd â deunydd dramatig i bob cwr o Gymru a thu hwnt’. Diddorol a dewr iawn, yn y cyfnod anwadal yma. Pedwar unigolyn sydd, yn ôl datganiad gan y cwmni, yn ‘rhwystredig’ ac yn gweld yr angen am ‘gwmni theatr raddfa fechan Cymraeg eu hiaith’ yn sgil bod ‘diffyg, yn ein barn ni o arlwy newydd cyffroes a beiddgar yn y theatr yng Nghymru.’ Awgrym efallai, nad ydi’r ddarpariaeth na’r arweiniad digonol yn deillio o’n Theatr Genedlaethol? Mwy dewr o sylwi bod un aelod o’r cwmni hefyd ar Fwrdd y Theatr Genedlaethol honno!

Bydd y ddrama i’w gweld yn Theatr Sherman rhwng Awst 4ydd a’r 9fed. Mae’r Cast yn cynnwys Owen Arwyn, Sara Lloyd, Ian Saynor, Julian Lewis Jones ac Emlyn Gomer. Mwy o wybodaeth ar www.shermancymru.co.uk

Ac yna at yr hir ddisgwyliedig ‘Iesu!’ gan ein Theatr Genedlaethol sy’n amlwg mor gymhleth i’w ddallt, fel bod gofyn i’r awdur a’r cyfarwyddwr deithio o gwmpas y wlad yn egluro’r ddrama i’w darpar gynulleidfa cyn iddi hyd yn oed gyrraedd y theatrau!
Rhwng y ddwy, ac ymweliad Cwmni Rhosys Cochion â’r Chapter, a’r arlwy yn Theatr y Maes, dim ond gobeithio y bydd hi’n wythnos i’w chofio am y rhesymau cywir!.