Total Pageviews

Friday, 19 December 2008

'Edward Sissorhands'






Y Cymro – 19/12/08

Un o fy hoff ffilmiau yw ‘Edward Sissorhands’ o waith Tim Burton. Trwy bortread Johnny Depp o’r Frankenstein o gymeriad ‘Edward’ sy’n cael ei greu gan y dyfeisydd sy’n byw yn y plasty gothig ar ben y bryn, fe grëir ffilm gofiadwy, ffantasiol a rhamantaidd iawn.

Cyn medru creu ei ddwylo, mae’r dyfeisydd oedrannus yn cael trawiad ar ei galon, ac yn marw. Gadewir Edward druan gyda dwy law sydd wedi’i greu o lafnau sisyrnau amrywiol. Wedi cael ei fabwysiadu gan deulu unigryw yn y dref gyfagos, buan iawn y daw Edward yn dipyn o seren, wrth arddangos ei sgiliau arbennig i dorri’r gwrychoedd a’r llwyni yn siapiau trawiadol. O’r gwair at y gwallt, ac mae pob copa walltog yn y dref eisiau i Edward roi ei stamp ffasiynol ar eu pen. Ond yr hyn sy’n creu’r gwrthdaro yw’r ffaith bod Edward yn syrthio mewn cariad gyda merch benfelyn y teulu - Winona Ryder, yn groes i ddymuniadau ei chariad brwnt. Wrth i bethau boethi rhwng y ddau, a chalon ‘Kim’ gael ei doddi gan anwyldeb Edward, fe dry’r dref yn ei erbyn, a’i orfodi i ddychwelyd i’w guddfan gothig ar ben y bryn.

Ac yno y mae Edward o hyd, yn creu cerfluniau o iâ er cof am ei gariad coll. Ac yn ôl yr hen wraig ar ddiwedd y ffilm, sy’n adrodd y stori, mae’n annog pawb i gofio, bob tro mae hi’n bwrw eira, mae’n debyg mai Edward sy’n brysur yn ei blasty ar y bryn yn naddu’r iâ gyda’i lafnau prysur.

Stori hudolus yn wir, a phan glywais i fod y coreograffydd enwog Matthew Bourne wedi addasu’r ffilm yn gynhyrchiad llwyfan, roeddwn i’n sicr o’n nhocyn. Fe gofiwch imi weld cynhyrchiad Bourne o’r ‘Nutcracker’ ‘radeg yma'r llynedd yn Sadlers Wells, ac yn gynharach eleni yng Nghaerdydd. Ac fel gyda’i gynyrchiadau nodedig eraill fel ‘Carman’ a’i ‘Swan Lake’ i ddynion, roeddwn i’n sicr y byddai’r cynhyrchiad yn lobscows o liw, o setiau chwaethus, o gerddoriaeth gyfoethog a dawnsio penigamp.

Ac wrth gymryd fy sedd yn Sadlers Wells, ches i mo fy siomi. Yr hyn sy’n fy synnu dro ar ôl tro gyda’i waith ydi’r gallu sydd ganddo i lenwi’r llwyfan â’i ddanteithion, gan greu delweddau hynod o drawiadol. Mae’r cyfan yn ddibynnol ar gerddoriaeth emosiynol Danny Elfman o’r ffilm wreiddiol, sy’n rhoi’r pwyslais i gyd ar y symud a’r ystum corfforol.

Un o’r golygfeydd mwyaf cofiadwy yw’r modd mae’n rhoi bywyd i’r gwrychoedd yn y gerddi, wrth i’r dawnswyr – wedi’u cuddio gan ddail, ddechrau symud a dawnsio wrth i Edward eu torri. Yr un modd gyda’r olygfa yn salon trin gwallt ‘Edwardo’, a’r modd celfydd y datguddir inni’r creadigaethau blewog rhyfeddol o un i un.

Ar ddiwedd yr Act gyntaf, roeddwn i wedi gwirioni efo’r hyn welais i, ac yn dyheu am weld yr ail-ran, gan wybod beth oedd tranc Edward a’i gariad coll. Ond, yn anffodus, collwyd yr hud a’r stori wedi’r egwyl, a daeth y cytganau o ddawns yn rhy fawr a rhy hir, er mwyn ymestyn y cyfan. Dechreuais golli diddordeb yn yr hyn oedd yn digwydd ar y llwyfan, a surodd hyn fy mwynhad ohono.

Ac fel ro’n i wedi amau, ar ddiwedd y ddawns, ac Edward yn ôl yn ei guddfan o blasdy, fe ddechreuodd hi fwrw eira ar y gynulleidfa, wrth i’r gerddoriaeth chwyddo i’w gresiendo. Eiliad hynod o ddramatig, a rhywbeth y byddwn i fel arfer yn ei ganmol i’r cymylau, pe bawn i ddim yn eistedd yn union o dan un o’r ffynnonnau ewynnol!! Ychwanegodd gwlybaniaeth yr ewyn fwy o siom nag o ganmoliaeth y tro hwn.

Heb os, dwi’n siwr y daw’r cynhyrchiad yn ei dro i Gaerdydd unwaith eto, wedi gorffen ei daith ryngwladol ar hyn o bryd. Mwy o fanylion ar www.edwardscissorhands.co.uk

Friday, 12 December 2008

'Gethsemane'



Y Cymro – 12/12/08

Dau o ‘brif’ gynyrchiadau’r Hydref gafodd fy sylw i’r wythnos hon. Dau gynhyrchiad sy’n cael eu hybu’n ddiddiwedd yma yn Llundain, a dwy sioe sydd wedi gwerthu’u tocynnau bron i gyd, gyda’r mwyafrif wedi’u prynu cyn i’r sioe agor hyd yn oed.

Does 'na’m dwywaith fod enw’r dramodydd David Hare yn denu a disgwyl mawr am bob drama newydd, gyda’i farn bendant, agored a di-flewyn ar dafod am y byd Gwleidyddol. ‘Gethsemane’ yw ei gyfraniad diweddaraf i Theatr Genedlaethol Lloegr sy’n cael ei lwyfannu yn Theatr y Cottesloe ar hyn o bryd.

‘Ffuglen pur’ yw’r ddrama yn ôl y dramodydd, ond mae’r adolygwyr theatr a’r beirniaid gwleidyddol wedi pori’n hir dros y cynnwys, ac wedi llunio rhestr hir o gyffelybiaethau gyda’r hinsawdd bresennol.

‘Meredith Guest’ (Tamsin Greig) Ysgrifennydd Cartref y Llywodraeth yw prif gymeriad y stori, sy’n gorfod ail-ystyried ei bywyd gwleidyddol, yn sgil ymddygiad ei merch wrthryfelgar ’Suzette’ (Jessica Raine). Yn cuddio o dan y cyfan mae’r gŵr busnes cefnog ‘Otto Fallon’ (Stanley Townsend) sy’n cyfrannu arian mawr i’r Blaid Lafur, drwy hudo’r prif weinidog, ‘Alec Beasley’ (Anthony Calf) i’w blasty enfawr er mwyn cyflwyno darpar noddwyr iddo. Drwy gymorth cyn athrawes ‘Suzette’, ‘Lori Drysdale’ (Nicola Walker) a’i gŵr ‘Mike’ (Daniel Ryan) - y bobol gyffredin, os liciwch chi, mae disgwyl i’r gwleidyddion newid eu ffyrdd, gan ddechrau parchu’u teuluoedd a’u cyd-weithwyr. Ond, hyd yn oed wedi’r eiliad o amheuaeth, ac fel mae’r dyfyniad o Lyfr y Rhufeiniaid ar glawr y rhaglen yn awgrymu, ‘yn lle gwneud beth dw i eisiau ei wneud, dw i'n cael fy hun yn gwneud beth dw i'n ei gasáu’.

Siomedig oedd cynnwys y ddrama a chynhyrchiad Howard Davies ohoni. Er bod bocs wen o set Bob Crowley yn syml, tafluniwyd delweddau o’r ddinas brysur drosti, er mwyn ceisio ei bywiogi. Ond, roedd y cyfan mor llonydd, di-liw a di- ddyfnder, a’r cymeriadau mor ystrydebol â’r cynnwys. Roeddwn i wedi laru gyda phob ymson ar ddiwedd y golygfeydd, a’r cyfan yn trin y gynulleidfa’n blentynnaidd o nawddoglyd ar adegau.

Mwy o fanylion am y cynyrchiadau ar www.nationaltheatre.org.uk

'Hamlet'



Y Cymro – 12/12/08

A siom arall oedd yn fy aros wrth gyrraedd Theatr y Novello ddechrau’r wythnos ar gyfer noson y Wasg cynhyrchiad cwmni’r Royal Shakespeare o ‘Hamlet’ gyda’r ‘Dr Who’ presennol David Tennant yn y brif ran. Bu disgwyl mawr am y cynhyrchiad yma i gyrraedd y West End, wedi dros hanner cant o berfformiadau llwyddiannus yn Stratford dros yr Haf. Gyda’r tocynnau i gyd wedi’u gwerthu, ac ymchwiliad yr heddlu ar waith yn sgil y nifer cynyddol o docynnau ffug sydd wedi’i greu, roedd y tocyn euraidd hwn yn rhy dda i’w golli.

Wedi gwthio drwy’r dyrfa, a’r llu o wynebau cyfarwydd o’r cyfryngau, suddodd fy nghalon o ddallt nad oedd Dr Tennant yn bresennol yn sgil anaf i’w gefn. Roedd y siom i’w deimlo drwy’r dyrfa, a’r anghredinedd o wahodd y Wasg i weld cynhyrchiad sydd mor ddibynnol ar y prif gymeriad yn absennol! Yn ôl Llefarydd ar ran yr RSC, roedd y cwmni am i’r beirniaid werthfawrogi’r cynhyrchiad yn ei gyfanrwydd, ac nid rôl y prif actor yn unig.

Er cystal oedd perfformiad y dirprwy actor Edward Bennett fel y tywysog ‘Hamlet’, collwyd hud y cynhyrchiad yn absenoldeb portread Tennant ohono. Roedd set chwaethus o ddrychau a chanhwyllyron Robert Jones yn hynod o effeithiol, felly hefyd yng ngwisgoedd Christine Rowland a goleuo Tim Mitchell. Canmoliaeth hefyd i ‘Claudius’ (Patrick Stewart) a’r ‘Polonius’ ffwndrus (Oliver Ford Davies) a’r ‘Ophelia’ drasig (Mariah Gale).

Ond wedi’r aros, a’r disgwyliadau uchel, wythnos i’w chofio am y rhesymau anghywir oedd hi’r wythnos hon.

Mwy o fanylion am y cynyrchiadau ar www.rsc.org.uk

Friday, 5 December 2008

'War Horse'





Y Cymro – 5/12/08

Bu Tachwedd yn fis emosiynol iawn. Anghofiai fyth mor profiad ges i ar Sul y Cofio wrth sefyll wrth y Gofgolofn ar Whitehall a chymeradwyo’r miloedd o gyn-filwyr fu’n gorymdeithio. Y wefr wedyn yn nhawelwch y ddau funud, a synnu sut y medrai’r ddinas fod mor dawel. Ar ôl y Gwasanaeth, agosáu at y Gofeb, a’r môr o Bapϊau coch. Pob un a’i enw a’i atgof. Ond yr atgof mwya oedd y llanc deuddeg oed, yn beichio crio, wrth i’r heddlu ei annog i osod ei groes i goffau ei dad a fu farw yn Irac. Dyna ddod â’r Cofio yn nes adref, gan ddwysau pwysigrwydd y dydd a’n dyled ninnau iddynt.

Yr un balchder a chymeradwyaeth i Ifor ap Glyn a’i dîm cynhyrchu am y gyfres ‘Lleisiau’r Rhyfel Mawr’ a welais ar y Wê yn ystod y mis. Drwy’r geiriau a’r delweddau, cawsom ail-fyw’r cyfnod erchyll yma, a chael ein hatgoffa am yr Aberth dros Ryddid.

Yn goron ar y Cofio, ac yn wir, ar y flwyddyn o ddanteithion y profais i yma yn Llundain oedd cynhyrchiad Theatr Genedlaethol Lloegr o ‘War Horse’ yn seiliedig ar nofel Michael Morpurgo o’r un enw. Cynhyrchiad ar y cyd gyda chwmni pypedau Handspring, sy’n gyfrifol am greu rhai o’r pypedau mwyaf effeithiol imi’u gweld erioed. Cynhyrchiad a grëwyd yn Hydref 2007, ond sy’n cael ei ail-berfformio ar hyn o bryd yn ôl y galw.

I’r rhai nag ŵyr am y nofel, mae’n stori ddirdynnol am fachgen ifanc o’r enw ‘Albert Narracott’ (Kit Harington) a’i fam ‘Rose’ (Bronagh Gallagher) a’i dad ‘Billy’ (Curtis Flowers) sy’n etifeddu ebol a enwir yn ‘Joey’, wedi i’r ‘Billy’ meddw ei ennill mewn Ocsiwn yn y Plwy. Wrth i’r ebol dyfu, tyfu hefyd wna’r berthynas glos, gyfeillgar a hynod o dwymgalon rhwng ‘Albert’ a’r ceffyl. Wrth i ysfa’r tad am arian gynyddu, mae’n frwydr barhaol i ‘Albert’ geisio cadw’r ceffyl, a rhwystro ymdrechion ei dad i’w werthu. Ond yng nghysgod y Rhyfel Mawr, mae’r arian a’r angen am geffylau o safon ‘Joey’ yn enfawr, a buan iawn, mae’r ceffyl yn ymuno â gweddill y llanciau ifanc ar Faes y Gâd. Wedi torri’i galon efo’r golled, mae ‘Albert’ yn dianc o afael ei deulu, ac yn dilyn ‘Joey’ i’r Drin.

A minnau gwta dair rhes o’r llwyfan enfawr yn Theatr yr Olivier, roedd gwylio’r actorion a’r pypedwyr yn gweithredu’r ceffylau yn anhygoel. Roedd pob ystum, emosiwn a meddwl y ceffyl i’w weld yn glir, a feddyliais i erioed y gallwn i gydymdeimlo cymaint gyda darnau o fambŵ a lledar amrywiol!

Roedd safon yr actio gan y cast enfawr o dros 20 o actorion yn wefreiddiol, yn enwedig felly’r teulu. Roedd cyfarwyddo a llwyfannu sensitif a syml Marianne Elliott a Tom Morris a Chynllunio Rae Smith yn cwbl briodol a chofiadwy. Does ryfedd fod gwaith cynllunio Basil Jones ac Adrian Kohler fu’n gyfrifol am y pypedau wedi ennill Gwobrau lu’r llynedd.

Cynhyrchiad fel ‘War Horse’ sy’n fy atgoffa o ble daw fy angerdd, fy nghariad a fy ngobeithion am bŵer y Theatr. Mae’r emosiwn, y teimlad a’r atgofion a grëwyd gan y cwmni o fewn y ddwy awr ac ugain munud euraidd yma yn amhrisiadwy. Os am geisio anrheg Nadolig i’w gofio am byth, mynnwch eich tocynnau nawr. Mae’r cynhyrchiad i’w weld yn Theatr Olivier tan Mawrth 19eg. Mwy o fanylion ar www.nationaltheatre.org.uk

Friday, 28 November 2008

'Imagine This'




Y Cymro 28/11/08

Mae’n gynhyrfus iawn yn Llundain ar hyn o bryd gyda sawl cynhyrchiad newydd o ddramâu cerdd yn agor dros yr wythnosau nesaf. O’r hen ffefrynnau fel ‘Oliver’ yn Theatr y Drury Lane ac ‘A Little Night Music’ gyda Maureen Lipman yn y Mernier Chocolate Factory, i’r newydd ddyfodiad ‘Imagine This’ yn theatr y New London.

Roedd hi’n anodd dychmygu sut fath o sioe oedd hon am fod, wrth imi ymuno â gweddill yr adolygwyr yn noson y Wasg yr wythnos diwethaf. Roeddwn i braidd yn bryderus am sawl rheswm. Y cyntaf, a’r un mwyaf, oedd y ffaith bod y ddrama gerdd wedi’i gosod yng nghyfnod yr Holocaust. Mae 'na ffrae eisoes yn corddi ymysg y theatr-garwyr am yr ormodiaeth o gynyrchiadau a ffilmiau sydd wedi’i lleoli yn y cyfnod tywyll yma, a’r cynulleidfaoedd yn dechrau laru ar yr un hen straeon am ddioddefaint yr Iddewon wrth iddynt geisio ffoi rhag trais yr Almaenwyr. Gormod o bwdin efallai...? Yr ail beth â’m poenodd oedd y ffaith bod y cyfansoddwyr a’r criw cynhyrchu yn eitha dibrofiad, a bod y noddwyr (yr Iddewon o America) wedi buddsoddi miloedd ar filoedd o bunnau yn y gwaith.

Mae’r ‘stori’ wedi’i leoli mewn hen orsaf drenau oddi fewn i’r Warsaw Ghetto dros fisoedd y Gaeaf 1942. Roedd set chwaethus Eugene Lee yn cyfleu hynny i’r dim, a’i lwyfan tro wedi’i amgylchynu gan y muriau llwm a’r ffenestri budur, toredig. Fe gychwynnir yr antur drwy ddathlu ‘dydd ola’r haf’ ar gân o’r un enw wrth i’r cwmni ail fyw moethusrwydd, hwyl a chyfoeth Warsaw rhwng 1939 a 1942, cyn cael eu casglu ynghyd i’r Ghetto gan yr Almaenwyr. Ynghanol y miri, cawn ein cyflwyno i’r prif gymeriad, y patriarch ‘Daniel Warshowsky’ (Peter Polycarpou) a’i deulu, sy’n penderfynu parhau i ddiddanu eu cyd Iddewon drwy gyflwyno dramâu oddi mewn i’r Ghetto.

O fewn 20 munud o gychwyn y sioe, ryda ni ynghanol y ddrama a gyflwynir gan y cwmni o Iddewon, a dyma sy’n cynnal bron i 70% o’r cynhyrchiad. Does 'na’m dwywaith fod y ddrama o fewn y ddrama yn hynod o berthnasol wrth adrodd hanes trasiedi ‘Masada’ a ddigwyddodd yn 70 OC pan ddewisodd grŵp bychan o eithafwyr Iddewig i gyflawni hunanladdiad yn Masada yn hytrach na wynebu’r Rhufeiniaid.

Wedi 60 munud o’r sioe, roeddwn i wedi laru’n llwyr, ac wedi colli pob owns o ddiddordeb yn y stori a’r cymeriadau. Y prif reswm am hynny, heb os, oedd y ffaith nad oeddwn i wedi cael amser i ddod i adnabod yr actorion - y cymeriadau yn y Ghetto, cyn cael ein sodro oddi mewn i stori arall. Doedd na ddim gwahaniaeth o ran y gerddoriaeth, y goleuo na’r llwyfannu i wrthgyferbynnu stori ‘Masada’ oddi wrth y brif stori, ac roedd y safon Broadwêaidd i’r sioe yn y Ghetto, eto’n anghredadwy o dan yr amodau llwm a geisiwyd ei gyfleu ar y cychwyn.

Wedi cyrraedd yr egwyl, roeddwn i’n falch ein bod ni yn ôl ym 1942, wrth i’r Almaenwyr gyhoeddi bydd y trenau yn cyrraedd drannoeth i gludo’r Iddewon i Wersyll Treblinka, gan eu hudo i ddal y trên drwy gynnig torth o fara a jam, a’r addewid am fywyd gwell. Ond trwy weledigaeth aelod o’r Fyddin Gudd, ‘Max’ (Sevan Stephan) mae’n perswadio’r teulu fod yn rhai rhybuddio gweddill yr Iddewon i beidio derbyn y cynnig, ac i beidio dal y tren. O’r diwedd, meddyliais, dyma chydig o ddrama a thensiwn, wrth ddychmygu’r gwrthryfel enwog a ddigwyddodd yn y Ghetto. Ond, siom arall oedd yr ail-ran, wrth inni gael ein sodro yn ôl yn ‘Masada’ hyd syrffed.

Er bod yr Ail Ran yn gryfach ac yn fwy emosiynol na’r gyntaf, dal i wingo wnes i mewn ambell i gân fel ‘The Last Laugh’ ble mae’r tad yn camu allan o’r olygfa emosiynol sydd wedi’i rewi o’i gwmpas, i ganu cân ddoniol, cwbl amhriodol. O diar. Allwn i’m dychmygu dim byd gwaeth...

Os am fentro i weld y sioe, ewch yn fuan. Allai chwaith ddim dychmygu, y gwelith y sioe ŵyl y Purim ddechrau’r flwyddyn...

Mwy o fanylion ar www.imaginethisthemusical.com

Friday, 14 November 2008

'Othello'



Y Cymro 14/11/08

O dderbyn fy addysg yn Nyffryn Conwy, prin iawn oedd y cyfle i astudio gwaith yr arch-ddramodydd, Shakespeare. A minnau bellach ar lannau’r Tafwys, dwi’n dod i weld pwysigrwydd y gŵr hynod hwn yn ddyddiol, ac yn cenfigennu weithiau at ddawn eraill i raffu dyfyniadau o’i waith ac i wybod dyfnder ei straeon amrywiol.

Os daw’r cyfle i weld un o weithiau’r Meistr, fyddai’n ceisio’n ngore i fynd, petai ond i ddysgu mwy amdano, ac i ymgynefino gyda’i destun barddonol hudolus.

Does ‘na’m amheuaeth bod gwaith y bardd yn anodd ei ddeall erbyn hyn, a’r dasg o eistedd drwy ddrama hirfaith, gymhleth a’i iaith estron yn ddigon i ddychryn rhai o’r theatr am byth! Dyna pam y bu imi ddewis mynd i weld cynhyrchiad cwmni Frantic Assembly o ‘Othello’ yn Theatr y Lyric, Hammersmith.

Yr hyn â’m swynodd am y cynhyrchiad oedd yr ogwydd gyfoes, ffres, deinamig a dramatig a roddwyd i’r hen destun. Trawblanwyd y stori o’r Fenis a Chiprys gwreiddiol i dafarn ar stad o dai yn Swydd Efrog. Roedd y cymeriadau i gyd yn ‘chavs’ neu’n ‘hoodies’ (a defnyddio’r disgrifiadau cyfoes cyfredol!) a’r digwydd yn cylchdroi o gwmpas y bwrdd pŵl.

Drwy’r cyflwyniad cerddorol llawn drama a dawns, cawsom ein cyflwyno i’r ‘Iago’ twyllodrus (Charles Aitken), a’r ‘Othello’ croen tywyll (Jimmy Akingbola) wrth iddo gyflwyno’r hances yn rhodd i’w ddarpar gariad, ‘Desdemona’ (Claire-Louise Cordwell). Yr hances hwn sy’n achosi’r gwrthdaro yn hwyrach yn y ddrama, wrth i ‘Iago’ honni fod ‘Desdemona’ yn anffyddlon i’w chymar, ac sy’n arwain at y drasiedi.

Mae’r cwmni’n cyfaddef bod nhw wedi gorfod newid y stori yma ac acw, er mwyn ychwanegu at y tensiwn, ac mae’r cyfan yn llifo fel pennod o ddrama gyfres neu opera sebon, wrth i’r cymeriadau herio’i gilydd o gwmpas y bwrdd pŵl. Er yr elfen gyfoes, roedd y dialog fwy neu lai, o’r testun gwreiddiol, gydag ambell i reg neu ebychiad er mwyn daearu’r cyfan, ac o bosib i ennyn chwerthiniad o enau’r gynulleidfa.

Ond un o’r pethau â’m plesiodd fwyaf am y cynhyrchiad oedd set Laura Hopkins, oedd ar yr olwg gyntaf, yn dafarn gyffredin gyda’i garped budur, ei beiriant gamblo ‘fruit machine’, ei fwrdd pŵl a’i gorneli o gadeiriau lledr. Ond wrth i’r stori ehangu a chyflymu, agor hefyd wnaeth y set, a buan iawn y sylweddolais fod y waliau’n rhychiog, ac yn medru troi’n gylch neu agor yn gyfan gwbl yn ôl galw’r olygfa. Golyga hyn fod y set mor ystwyth â’r actorion neu’r dawnswyr, ac i gyfeiliant trac sain bwrpasol a thrawiadol gan y grŵp Hybrid, roedd coreograffu Scott Graham a Steven Hoggett yn gofiadwy iawn.

Er bod y cynhyrchiad yn awr a hanner can munud o hyd heb egwyl, cefais fy nhynnu i mewn yn llwyr i’r stori drasig a llawn drama, a dwi’n siŵr y byddai’r Meistr ei hun wrth ei fodd o weld cynifer o’r gynulleidfa wedi’i swyno gan yr hyn a gyflwynwyd ar y llwyfan.

Difyr oedd dysgu bod Scott a Steven, ynghyd â’r grŵp Hybrid, yn gyn-fyfyrwyr o Brifysgol Abertawe! Gwych iawn. Tybed a fyddent yn barod i roi gwedd newydd ar rhai o’r Clasuron Cymreig...?

Mwy o fanylion am ‘Othello’ drwy ymweld â www.franticassembly.co.uk

Friday, 7 November 2008

Theatr Genedlaethol Cymru 2009


Y Cymro 07/11/08

Yn dilyn gweld cynhyrchiad Cefin Roberts o ddrama newydd Aled Jones Williams, ‘Iesu’, derbyniodd y Theatr Genedlaethol y ganmoliaeth briodol. Canmoliaeth barodd imi edrych ymlaen yn eiddgar ar gyfer eu harlwy yn 2009. Wedi pori ar y Wê, a chanfod y dudalen briodol ar wefan y Cwmni, dyma weld y cyhoeddiad am ‘gynhyrchiadau’r dyfodol’.

‘11 Chwefror - 14 Mawrth : ‘BOBI A SAMI ...a dynion eraill’. Cynhyrchiad wedi ei gyflwyno yn y dull lletraws, o ddrama fer enwog y diweddar Wil Sam, ynghyd â chyflwyniad o ddwy o ddramâu byrion, di-eiriau, Beckett. Taith o ganolfannau theatr llai led led Cymru’.

Y ‘dull lletraws’, hyd y deallaf i, ydi’r cynllun ‘traverse’, ble mae’r digwydd dramatig yn cael ei lwyfannu ynghanol y theatr, a’r gynulleidfa wedi’u gosod o boptu’r llwyfan. Dim byd newydd, na heriol am hynny bellach, ac i’r rhai a welodd ‘Blodeuwedd’ gan Gwmni Cymunedol Troed-y-Rhiw yn ddiweddar, dyma’n union wnaethon nhw.

‘Bobi a Sami’ a Beckett... eto, chwarae’n saff (yn nhraddodiad y cwmni bellach) heb fawr o ddychymyg na dewrder. Dwi’n cofio beirniadu cynhyrchiad Ysgol Glanaethwy o ‘Bobi a Sami’ ychydig flynyddoedd yn ôl, yng Ngŵyl Ddrama Eisteddfod yr Urdd, a Cefin ei hun yn cyfarwyddo. Roedd y cynhyrchiad yn llwyddiannus o be gofiai, gan sicrhau’r Wobr gyntaf i’r cwmni yn y gystadleuaeth. A mwy o ‘Beckett’, eto fel y cafwyd yn nyddiau cynnar y cwmni, ar faes yr Eisteddfod Genedlaethol. Syrffedus oedd y cyflwyniad hwnnw, o be’ gofiai.

Yn bersonol, dewis siomedig a mentrai ddweud diog wrth agor arlwy 2009?. Ydi cyflwyniadau o ddramâu byr yn cyfiawnhau un o’r tri ‘prif gynhyrchiad’ a’r ffasiwn nawdd?. Peidiwch â cham-ddallt i, nid honni na ddylid cyflwyno gwaith Wil Sam na Beckett ydw’i, ond oni ddylai cynhyrchiadau llai fel yma fod yn rhan o waith estynedig ‘arbrofol’ y cwmni, tu allan i ffrâm y ‘prif gynhyrchiadau’?. Gweithiau byr mewn canolfannau llai dylai fod yn faes arbrofol i actorion, technegwyr a chyfarwyddwyr newydd.

Ymlaen wedyn at ganol y flwyddyn, a chynhyrchiad i’r merched y tro hwn : ‘13 Mai - 20 Mehefin : TY BERNADA ALBA. Cyfieithiad newydd gan Mererid Hopwood o ddrama yn y Sbaeneg gan Federico Garcia Lorca. Drama yn llawn tyndra rhywiol fydd yn teithio i brif theatrau Cymru.’

Unwaith eto, drama ‘glasurol’ o dramor... fel y Moliere a gawson ni dro yn ôl. Dim owns o Gymreictod yn perthyn i’r gwreiddiol. Drama farddonol, dwi’n siŵr fydd yn ddigon swynol o enau barddonol profiadol Mererid Hopwood, ond siawns nad oes digonedd o ddramâu Cymreig neu Gymraeg yn llawer nes at adra?. Onid oes nofelau, neu ffilmiau, neu chwedlau o Gymru sy’n crefu am gael eu llwyfannu, neu eu hail-lwyfannu hyd yn oed? Dwi’n gofyn eto, lle mae’r degau o ddramâu arobryn o’r Eisteddfodau ar hyd y blynyddoedd? Wedi bron i bum mlynedd, siawns nad oes mwy o waith wedi’i ddatblygu, gomisiynu neu’i addasu?

Ac yna at yr Hydref, a diolch byth am ddrama wreiddiol gan Meic Povey, ‘TYNER YW'R LLEUAD HENO’.

Arlwy siomedig o saff eto, a rhaid i’r Bwrdd (a’i aelodau newydd) ysgwyddo rhan o’r bai. Heb fynd i dynnu blewyn o drwyn y Cefin garwyr, fentrai unwaith eto i ofyn y cwestiynau fydd yn sicr o ennyn ymateb chwyrn. Sut mae’r cwmni yn cyfiawnhau caniatáu i Arweinydd Artistig y cwmni Cenedlaethol i barhau i gyfrannu at gymaint o brosiectau allanol? O arwain Côr Ysgol Glanaethwy yn wythnosol ar gyfer y gyfres ‘Last Choir Standing’ i sgriptio a chreu’r gyfres ‘gomedi’ (echrydus o be weles i’r wythnos gyntaf) ‘Ista’n Bwl’ ar S4C? Faint o waith meithrin dramodwyr ac actorion sy’n digwydd mewn gwirionedd?. Oes yna wario ar feithrin talent, ta dim ond ar y ‘Llwyfan’ yng Nghaerfyrddin, neu’r ‘3 o gerbydau... wedi eu brandio a'n logo ac i'w gweld yn rheoliad ar hyd a lled y wlad’ ?! Yn bersonol, fyddai’n well gen i weld tri chynhyrchiad o ddramâu gwreiddiol na thri cherbyd moethus, costus...

Mae na Arlywydd newydd yn yr Amerig... oes na obaith am Arweinydd newydd ar y theatr yng Nghymru...?